νέον κρατημοκατάβασμα

ΣΥΝΑΥΛΙΑ

2012-01-30T22:49:00.004+02:00

1ο Μέρος

Johannes Brahms, Ραψωδίες op.79 για σόλο πιάνο

Samuel Barber, Canzone op.38a για φλάουτο και πιάνο

Robert Schumann, Romanzen op.94 για κλαρινέτο και πιάνο

Gabriel Faure, Pavané op.50 για φλάουτο, κλαρινέτο και πιάνο

Δ ι ά λ ε ι μ μ α

2ο Μέρος

Cristoph Willibald Gluck, Ο χορός των μακάριων πνευμάτων από την όπερα Ορφέας και Ευριδίκη για φλάουτο, κλαρινέτο και πιάνο

Sergei Rachmaninoff, Βαλς και Ρομάντσα για πιάνιο 6 χέρια

Ferenc Farkas, Μaskarak για φλάουτο, κλαρινέτο και φαγκότο

Γιώργος Χατζημιχελάκης, Φολκλορικόν οξύ IV για φλάουτο, κλαρινέτο, φαγκότο και πιάνο 6 χέρια

Χειμωνιάτικη Εικόνα

2011-12-18T22:49:00.001+02:00

για φαγκότο και πιάνο

.... μέχρι να γίνει η ανθρώπινη ηχογράφηση, αρκούμαι και αρκεστείτε στα πειστικά VST όργανα της Garritan συνδυασμένα με αυθεντικούς ήχους multiphonics που κατέβασα από τον εξαιρετικό ιστότοπο της Leslie Ross για το φαγκότο, καθώς και με εσωτερικούς πιανιστικούς ήχους που διαμόρφωσα με μία δωρεάν VST εφαρμογή που κατασκεύασε και προσφέρει ο Tom Gersic

πατάτε play και επιλέγετε full screen και HD 720p για να παρακολουθήσετε την παρτιτούρα

Βυζαντινά Κάλαντα για ορχήστρα δωματίου

2011-11-29T19:05:00.002+02:00

Έγραψα αυτό το κομμάτι για τη μικρή συμφωνική ορχήστρα του Δημοτικού Ωδείου Πετρούπολης, που απαρτίζεται από σπουδαστές και τους καθηγητές τους και την οποία διδάσκει και διευθύνει ο μαέστρος και συνθέτης Φώτης Κουτζαγιώτης. Το κομμάτι βασίζεται στην παλιά παραδοσιακή μελωδία από τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα της Κωνσταντινούπολης. Η τεχνική γραφής του βασίζεται στην αντιστικτική επεξεργασία και στην ετεροφωνία. Οι δύσκολες τεχνικά γραμμές έχουν ανατεθεί στους καθηγητές και τους πολύ προχωρημένους σπουδαστές, ενώ απλούστερες γραμμές στους αρχάριους, πολλοί από τους οποίους είναι ακόμα μαθητές κατωτέρας.

Για να παρακολουθήσετε την παρτιτούρα με ευκρίνεια, πατάτε play και επιλέγετε προβολή σε 720p HD και προβολή σε πλήρη οθόνη.

Επίσης, για τις μέρες που έρχονται.... ακούστε και κατεβάστε μια συλλογή με παραδοσιακά κάλαντα από το Συγκρότημα Παραδοσιακής Μουσικής του Πρότυπου Μουσικού Κέντρου Πειραιά (έκδοση 1995)

ΕΝΤΟΣ του πιάνου

2011-11-20T00:44:00.008+02:00

Ε Ν Ω Σ Η Ε Λ Λ Η Ν Ω Ν Μ Ο Υ Σ Ο Υ Ρ Γ Ω Ν

καλλιτεχνική διεύθυνση Θόδωρος Αντωνίου

υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού

Πέμπτη 24 Νοέμβρη 2011, 8.30 μ.μ.

Ωδείο Φ.ΝΑΚΑΣ,

Ιπποκράτους 41, τηλ. 210 3634000

Ε Ν Δ Ο Π Ι Α Ν Ο

Το πιάνο [με αλλά και ] πέρα απ’ τα πλήκτρα

Ο συνθέτης και πιανίστας Απόστολος Ντάρλας

παρουσιάζει έργα με πρωτοποριακές τεχνικές παραγωγής ηχοχρωμάτων

που αξιοποιούν τον μαγικό κόσμο που κρύβεται στην κατασκευή του πιάνου

(παίξιμο «μέσα στις χορδές» με τα νύχια, τις παλάμες, τις γροθιές, με πέννες κιθάρας, με μπαγκέτες μαρίμπας, με …. εργαλεία μαγειρικής.)

έργα: Αλέξανδρου Καλογερά, Μαρίας Ντούρου, Φανής Κοσώνα, Απόστολου Ντάρλα, Γιώργου Χατζημιχελάκη …

και κάτι εκτός προγράμματος…..

Ε Ι Σ Ο Δ Ο Σ Ε Λ Ε Υ Θ Ε Ρ Η

Η Χίος, η Καλαμωτή, ο Αξάνεμος και Η Μοχθηρά Πενθερά

2011-07-26T00:51:00.011+03:00

" πήρεν αξάνεμος" *

Ένα φεστιβάλ μόλις δύο ετών.

Διοργανωτές φίλοι και γνωστοί, συντοπίτες, με δύναμη το μεράκι τους και την αγάπη για το νησί τους. Μου κάνουν την τιμή να με φιλοξενούν καλλιτεχνικά στον τόπο που αγάπησα.

*Αξάνεμος: στην τοπική διάλεκτο των νοτιόχωρων της Χίου, ο Μαΐστρος, ο Βορειοδυτικός δροσερός άνεμος, που το καλοκαίρι μόλις φυσούσε, οι χωρικοί παρατούσαν κάθε άλλη αγροτική δουλειά και σπεύδανε να "αξανεμίσουνε" τα στάχυα τους.

Η ΜΟΧΘΗΡΑ ΠΕΝΘΕΡΑ

Χίος, Καλαμωτή Κυριακή 7 Αυγούστου, Βολισσός Δευτέρα 8 Αυγούστου 2011

Μουσικοθεατρικό αναλόγιο βασισμένο σε ένα χιώτικο παραμύθι που φτάνει σε μας από ένα παλιό χειρόγραφο του 1893.

Τη μουσική που εμπνέεται από παλιές δημοτικές μελωδίες σωσμένες σε αγιορείτικα χειρόγραφα έγραψε ο Γιώργος Χατζημιχελάκης.

Ερμηνεύει η ηθοποιός Αιμιλία Φουντούκη

και μουσική παίζουν ζωντανά η Αγγελίνα Τκάτσεβα (σαντούρι)
και ο Γιώργος Χατζημιχελάκης (ούτι, φλογέρες, κρουστά, τραγούδι).

Η ΜΟΧΘΗΡΑ ΠΕΝΘΕΡΑ περιλαμβάνεται στη συλλογή της Δέσποινας Μ.Δαμιανού «Παραμύθια της Χίου», εκδόσεις «Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου», 1994. Όπως σημειώνει η Δ.Μ.Δαμιανού το συγκεκριμένο παραμύθι, το αντλεί από τη χειρόγραφη «Συλλογή Παραμυθιών εκ του Χιακού Λαού και Ονειροκρίτης εις δύο διαλέκτους» του Κ.Ν.Κανελλάκη, αυτοδίδακτου ιστορικού και λαογράφου, ο οποίος το 1893 παρέδωσε τη συλλογή του, που περιελάμβανε 23 χιώτικα παραμύθια, στον Φίλιππο Αργέντη, σημαντικότατο μελετητή της ιστορίας και του πολιτισμού της Χίου. Το χειρόγραφο Κανελλάκη περιέχεται στο Manuscripts of Chian Folklore, τόμος 3ος, σ.σ. 27-159, από το αρχείο Φ.Αργέντη της βιβλιοθήκης «Κοραής» της Χίου. Η εργασία του Κανελλάκη εντάσσεται στο πλαίσιο μιας γενικότερης εξόρμησης που ξεκίνησε προς στα τέλη του 19ου αιώνα ο πανεπιστημιακός Ν.Γ.Πολίτης με στόχο την ανάδειξη της συνέχειας και της ενότητας του ελληνισμού μέσα από τη λαογραφική έρευνα.

Το παραμύθι αντανακλά τα μεσαιωνικά ήθη, αλλά πολλά από τα μυθικά στοιχεία του ανάγονται στην ελληνική αρχαιότητα. Η πλοκή του δαιδαλώδης, τείνει προς μία τυπική κατακλείδα με ηθικό δίδαγμα: το καλό υπερνικά την μοχθηρία των κακών ανθρώπων, και τα παιχνίδια της μοίρας όσο κι αν φαίνεται αρχικά ότι καθορίζονται από τη δολοπλοκία των κακών, στο τέλος ευνοούν τους καλούς. Σημαντικό στοιχείο του παραμυθιού είναι ότι η μοίρα αρκείται στο να παραδώσει τους κακούς στην ανθρώπινη δικαιοσύνη, η οποία και τελικώς επιλέγει το βαθμό σκληρότητας της τιμωρίας τους.

Η γλώσσα του παραμυθιού είναι ένα μίγμα χιακής ντοπιολαλιάς και λόγιας του τέλους του 19ου αιώνα. Στην παράσταση αυτή το κείμενο έχει κρατηθεί αυτούσιο στο σύνολό του, με εξαίρεση κάποιες μικρές αναδιατάξεις χάριν ανάδειξης του θεατρικού στοιχείου.

Η μουσική της παράστασης περιλαμβάνει δύο μικρασιάτικα παραδοσιακά τραγούδια («Μαλαγματένιος Αργαλειός», «Μήλο μου και Μανταρίνι»), αλλά το κύριο μέρος της στηρίζεται σε ανασυνθέσεις δημοτικών τραγουδιών που η καταγωγή τους ανάγεται μέχρι και τον 15ο αιώνα, και τα οποία σώζονται στα χειρόγραφα 1204 της Μονής Ιβήρων και 262 της Μονής Ξηροποτάμου. Τη μελέτη μου για την ανασύνθεση των τραγουδιών τη βάσισα σε προηγούμενη μελέτη της μουσικολόγου Δέσποινας Μαζαράκη και του νεοελληνιστή φιλόλογου ερευνητή Bertrand Bouvier. Επίσης, η μουσική επένδυση συμπληρώνεται με οργανικές συνθέσεις μου για σαντούρι, καθώς και με οργανωμένες αυτοσχεδιαστικές συνθέσεις.

Κλείνοντας αυτό το μικρό σημείωμα, θα ήθελα να ευχαριστήσω το Φεστιβάλ Αξάνεμος για το βήμα που μας δίνει να παρουσιάσουμε το έργο μας. Προσωπικά ευχαριστώ τον καλλιτεχνικό διευθυντή, φίλο, Γιώργο Περαντάκο, καθώς και όλους που συμμετέχουν στη διοργάνωση. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην «Κίνηση Εθελοντικής Προσφοράς για την Αμανή-19» που επίσης φιλοξενεί την παράστασή μας στη Βολισσό.

Και τέλος, ένα μεγάλο «ευχαριστώ» οφείλω στον Σύλλογο Καλαμωτούσων Χίου-Αττικής, στην Καλαμωτή και στους ανθρώπους της.

Πειραματική Λυρική Σκηνή 17 & 19 Ιούνη, 20.00, ΘΕΑΤΡΟ ΟΛΥΜΠΙΑ

2011-06-15T20:40:00.008+03:00

Στη φετινή παραγωγή της Πειραματικής Λυρικής Σκηνής, υπό την καλλιτεχνική ευθύνη του Θόδωρου Αντωνίου, τη δραματολογική έρευνα και το συντονισμό της Τζένης Αρσένη, ταξιδεύουμε με αποσκευές γεμάτες χρώματα, από τα πιο ανοιχτά στα πιο σκούρα, πάντα όμως χρώματα... Με ένα κρουαζιερόπλοιο γεμάτο ανέμελα παπιά στην όπερα Ποιος έκανε πιπί στο Μισισιπή του Γιώργου Δούση που βασίζεται στο ομώνυμο παραμύθι του Ευγένιου Τριβιζά, μεταφερόμαστε στο Μυστικό Βασίλειο του Ernst Krenek, όπου αναζητούμε αυτό που έχει πραγματικά αξία στη ζωή. Κι επειδή τα παραμύθια δε μας μεταφέρουν μονάχα ανθρώπινες αξίες, αλλά αποτελούν έμπνευση για τις σύγχρονες εξελίξεις, γνωρίζουμε τον οραματιστή των ηλεκτρονικών υπολογιστών στην Turing Opera του Γουίλιαμ Αντωνίου.

Μουσική Διεύθυνση:

Ιάκωβος Κονιτόπουλος («Ποιος έκανε Πιπί στο Μισισιπή» και «The Turing Opera»),

Ανδρέας Τσελίκας («Το Μυστικό Βασίλειο»)

Σκηνοθετούν:

Τζένη Αρσένη («Ποιος έκανε Πιπί στο Μισισιπή» και «Το Μυστικό Βασίλειο»)

Eamonn Farrell («The Turing Opera»)

Σκηνογραφούν:

Ηλίας Λόης («Ποιος έκανε Πιπί στο Μισισιπή» και «Το Μυστικό Βασίλειο»)

Γιώργος Κολιός («The Turing Opera»)

Κοστούμια:

Ηλίας Λόης

Φωτίζει ο Άγγελος Γούναρης

Τραγουδούν – παίζουν (κατά αλφαβητική σειρά)

Liz Davito, Γωγώ Ηλιοπούλου, Josh Hoglund, Βασιλική Καραγιάννη, Χρήστος Κεχρής, Βικτώρια Μαϊφάτοβα, Βαγγέλης Μανιάτης, Αλεξάνδρα Ματθαιουδάκη, Jason Papowitz, Ροζαλίντα Πουλημένου, Κωστής Ρασιδάκης, Νίκος Στεφάνου, Μαργαρίτα Συγγενιώτου, Γιάννης Φίλιας, Jessica Weinstein.

Μαζί η παιδική χορωδία Rosarte της Ρόζης Μαστροσάββα.

Παραστάσεις: 17 και 19 Ιουνίου 2011, Θέατρο Ολύμπια, ώρα 20:00

Γενική είσοδος 10 ευρώ

Ομαδικά εισιτήρια 8 ευρώ

Για online εισιτήρια στο: http://www.nationalopera.gr/

η ανάρτηση βασίστηκε σε πληροφοριακό υλικό από δελτίο τύπου της ΕΛΣ

ΕΝΔΟΧΩΡΑ για πιάνο

2011-06-05T23:34:00.009+03:00

Ηχογράφηση της Α' εκτέλεσης από την συναυλία της 4ης Ιουνίου 2011 στην αίθουσα συναυλιών του Μουσικού Γυμνασίου Πειραιά. Ερμηνεύει ο Απόστολος Ντάρλας.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε την παρτιτούρα ρυθμίζοντας την προβολή του βίντεο σε HD (720p) και βλέποντάς το σε πλήρη οθόνη.

Η ενδοχώρα του πιάνου με τα πλούσια ηχοχρώματά της, παρότι δελεαστική, δεν απετέλεσε την βάση οργάνωσης αυτού του κομματιού. Αποτελεί μάλλον το επίχρισμα. Η σύνθεση είναι φθογγοκεντρική. Η οργάνωση του φθογγικού υλικού αποτελεί την βαθεία δομή του κομματιού. Η μορφή προκύπτει από μία σειρά επεισοδίων, που καθένα τους απαρτίζεται από μικρότερα προδιαγεγραμμένα συμβάντα -άλλοτε αυστηρά, άλλοτε πολύ χαλαρά οργανωμένα - τα οποία είναι αφορμές για παιχνίδι με βάση μικρές φθογγικές ομάδες (τεσσάρων-πέντε φθόγγων). Το παιχνίδι αυτό διεξάγεται σε προκαθορισμένες ανά επεισόδιο περιοχές του πιάνου, συμπαρασύροντας στις οργανωτικές ιδέες του και την ποικιλία ηχοχρωμάτων της ενδοχώρας του.

Το έργο γράφτηκε με παρότρυνση του φίλου συνθέτη και πιανίστα Απόστολου Ντάρλα και του είναι αφιερωμένο.

Ίδού και η μαγνητοσκόπηση από τη συναυλία:

Η Ανατολή συναντά τη Δύση

2011-05-04T02:31:00.002+03:00

ΣΑΒΒΑΤΟ 7 ΜΑΪΟΥ 2011, 8.30 μμ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΣΤΟΥΔΙΑΝΤΙΝΑ Νορντάου 12-14 Πλατεία Γκύζη

Έργα Ελλήνων συνθετών που βασίζονται στην παραδοσιακή μας μουσική, συνομιλούν με την Αραβοπερσική παράδοση.

Έργα των:

Παύλου Καρέρ, Νίκου Σκαλκώτα, Γιώργου Κουμεντάκη, Μάρθας Μαυροειδή, Γιώργου Χατζημιχελάκη, Tanburi Cemil Bey και Anouar Brahem.

Με την Μάρθα Μαυροειδή στο λαούτο, την Αγγελίνα Τκάτσεβα στο σαντούρι και το κουαρτέτο εγχόρδων της Ορχήστρας των Χρωμάτων (Οδυσσέας Κορέλλης α' βιολί, Δημήτρης Αγγελίδης β' βιολί, Φραντς Σεστάνι βιόλα, Βαγγέλης Νίνα βιολοντσέλο).

Ε Ι Σ Ο Δ Ο Σ Ε Λ Ε Υ Θ Ε Ρ Η

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
καλλιτεχνική επιμέλεια προγράμματος: Γιώργος Κουμεντάκης

1. Tanburi Cemil Bey "Ferahfeza Saz Semai", για λάφτα
λάφτα: Μάρθα Μαυροειδή

2. Παύλου Καρέρ, σε ενορχήστρωση Νίκου Σκαλκώτα "Γέρο Δήμος", για κουαρτέτο εγχόρδων
κουαρτέτο εγχόρδων της Ορχήστρας των Χρωμάτων

Εγέρασα μωρέ παιδιά πενήντα χρόνους κλέφτης

3. Azeri. Σουίτα από παραδοσιακούς σκοπούς του γάμου από το Αζερμπαϊτζάν, για λάφτα
λάφτα: Μάρθα Μαυροειδή

4. Γιώργος Κουμεντάκης "Μελωδία Γραφομηχανής", για σαντούρι (Καρσιλαμάς)
αποδέκτης: ο αγέρας
σαντούρι: Αγγελίνα Τκάτσεβα

ΑΛΛΑ ΠΡΙΝ ακούσω αγέρα η μουσική

που κινούσα σε ξάγναντο να βγω

(μιαν απέραντη κόκκινη άμμο ανέβαινα

με τη φτέρνα μου σβήνοντας την Ιστορία)

(Οδυσσέας Ελύτης)

5. Γιώργος Κουμεντάκης "Μελωδία Γραφομηχανής", για βιολί (Πυρρίχιος)
αποδέκτης: Ιάννης Ξενάκης
βιολί: Οδυσσέας Κορέλλης

Η πραγματικά μεγάλη μουσική συνδυάζει την ειρήνη και την πάλη, τη γαλήνη και τον πόνο.

.....

Η σύνθεση είναι μάχη.

.....

Είναι αγώνας να παρουσιάσεις κάτι ενδιαφέρον.

.....

Κατά την γνώμη μου, η μουσική πρέπει να έχει μια εσωτερική αναγκαιότητα, αλλά και πάλι,

κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει τι είναι αναγκαιότητα, ακόμα και στην περίπτωση της παραδοσιακής μουσικής.

(Ιάννης Ξενάκης)

Αποσπάσματα απο το βιβλίο "Συνομιλίες με τον Ιάννη Ξενάκη" του Μπάλιντ 'Αντρας Βάργκα.

6. Μάρθα Μαυροειδή "Πνιγμένα Αστεράκια"
Βασισμένο σε ένα ποίημα της Βουλγάρας ποιήτριας Petya Dubarova.
τραγούδι και λάφτα: Μάρθα Μαυροειδή

πλέουνε στη θάλασσα πνιγμένα αστεράκια

τ' αγκαλιάζει ο βυθός δύναμη και φως

στη μικρή καρδούλα μου σαν μύδι θα τα κλείσω

στο βυθό θ' αναστηθούν τ΄ άστρα στον αφρό θα βγουν

Δ ι ά λ ε ι μ μ α

7. Γιώργος Χατζημιχελάκης "Φολκλορικόν Οξύ ΙΙ", για σαντούρι και κουαρτέτο εγχόρδων (1η εκτέλεση)
Αγγελίνα Τκάτσεβα και κουαρτέτο εγχόρδων της Ορχήστρας των Χρωμάτων

8. Anouar Brahem "Αρωμα Τσιγγάνας, για λάφτα
λάφτα: Μάρθα Μαυροειδή

9. Νίκος Σκαλκώτας " 3 Ελληνικοί χοροί", για κουαρτέτο εγχόρδων
Ηπειρώτικος, Αρκαδικός και Κλέφτικος
κουαρτέτο εγχόρδων της Ορχήστρας των Χρωμάτων

10. Γιώργος Κουμεντάκης "Μελωδία Γραφομηχανής", για λάφτα (καρσιλαμάς και συγκαθιστός)
αποδέκτης: το σκοτάδι
λάφτα: Μάρθα Μαυροειδή

«ει ουν το φως το εν σοι σκότος εστί, το σκότος πόσον;

αλλά εάν το εσωτερικόν σου φως είναι σκοτάδι, πόσον μεγάλο

είναι το σκοτάδι».

(Ματθ. ς' 22-23)

11. Γιώργος Κουμεντάκης "Point of No Return", για κουαρτέτο εγχόρδων (Ζεϊμπέκικο και Αμανές)
Βασίζεται σε δυο σμυρναίικα τραγούδια που τραγουδούσε η Μαρίκα Παπαγκίκα: "Μανάκι μου, μανάκι μου" και "Σμυρναίικο μινόρε"
αποδέκτης: Μαρίκα Παπαγκίκα
κουαρτέτο εγχόρδων της Ορχήστρας των Χρωμάτων

Εκεί που πας μην ξαναπάς, το κεφαλάκι σου θα φας...

Μανάκι μου, μανάκι μου και της καρδιάς μεράκι μου,

εκεί που πας να' ρχόμουνα κι ας μην ξημερωνόμουνα.

----

Αν μ αγαπάς κι είν όνειρο, ποτέ να μην ξυπνήσω,

μες τη γλυκιά τη χαραυγή θεέ μου ας ξεψυχίσω.

Η Συμφωνόπετρα

2011-04-13T00:09:00.005+03:00

στο Πνευματικό Κέντρο Πετρούπολης
15 Απρίλη 2011

χάρτης για να έρθετε

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
1. Joshua fit the battle of Jericho Negro spiritual
2. Sometimes I feel like a motherless child Negro spiritual

Γιάννη Κωνσταντινίδη
(διασκευή, ενορχήστρωση Φώτης Κουτζαγιώτης)

3. Απόψε τα μεσάνυχτα (Καππαδοκίας)
4. Σε καινούργια βάρκα μπήκα (Βιθυνίας)
5. Μια Σμυρνιά στο παραθύρι (Αιγαίου)
6. Θάλασσες δέντρα και βουνά (Καρπάθου)

Παναγιώτη Πανάκου (τάξη σύνθεσης Γιώργου Χατζημιχελάκη)
7. Περιπλάνηση

η ΣΥΜΦΩΝΟΠΕΤΡΑ
(μικτή συμφωνική ορχήστρα καθηγητών και σπουδαστών ΔΩΠ)
διδασκαλία: Φώτης Κουτζαγιώτης

Φλάουτο: Χρυσανθοπούλου Μυρτώ (πτυχιούχος ΔΩΠ), Στεφανία Κατσαρού (καθηγήτρια ΔΩΠ), Όμποε: Ανδρέας Αντωνόπουλος (τάξη Ναυσικάς Μανωλάτου), Κλαρινέτο: Γεράσιμος Καντούνας (τάξη Γιάννη Σούκα), Φαγκότο: Βασίλης Βλάχος (καθηγητής ΔΩΠ), Βιολιά Α΄: Δήμος Βασίλης (καθηγητής ΔΩΠ), Αντωνόπουλος Γιάννης, Παπαπαναγιώτου Βασίλης, Μαρία Δημουλά (τάξη Βασίλη Δήμου), Βιολιά Β’: Άρτεμις Γαϊτάνου (συνεργάτις ΔΩΠ), Πέτρος Φρατζέσκος, Μαριλένα Κουράκλη, Βίκυ Κονδύλη (τάξη Βασίλη Δήμου) Μιχάλης Κολιάτσης (τάξη Ανίλντας Λιάκου), Βιόλες: Νίκος Δεσποτόπουλος (καθηγητής ΔΩΠ), Λεωνίδας Γρηγορόπουλος (συνεργάτης ΔΩΠ), Βιολοντσέλα: Κων/νος Αντωνόπουλος, Ρίτα Στρατηγοπούλου (καθηγήτρια ΔΩΠ), Κοντραμπάσσο: Χρήστος Δράκος (τάξη Δημήτρη Καμαριανάκη).

η ΧΟΡΩΔΙΑ μικρών μαθητών
διδασκαλία: Έρη Χαρδαλή, Γιάνννα Βράτιμου

Αδαμίδη Μάγδα, Αϊβαζίδη Στεφανία & Γιούλη, Ασλανίδου Ιωάννα, Βαρούχου Δανάη, Δημητροπούλου Ειρηλία & Μαριάννα, Δημόπουλος Στράτος, Ευπατρίδης Μανώλης, Ζοπανιώτη Ελπίδα, Ζουμής Άλκης, Θαλασσινού Νόρα, Καρπά Ελένη, Κονδύλη Βίκη, Κουκίου Έλενα, Λεμονιά Άννα, Λιανού Μυρτώ, Μάρκου Δήμητρα, Μερεχούγια Ασπασία, Μπουλαξή Πούλια, Παπανδρέου Αγγελική, Παυλάκου Μαρία, Παυλοπούλου Μαργαρίτα, Πλατσατούρα Κων/να, Πολυμέρου Γιάννα & Λένα, Σισμανίδη Ιωάννα, Σόβολου Πηνιώ, Τσιρίτα Αρετή, Τσούνης Χρήστος & Πέτρος, Χαρισάκη Μαρία, Χρυσικού Κωνσταντίνα-Ειρήνη & Νεφέλη.

η ΧΟΡΩΔΙΑ σπουδαστών
διδασκαλία: Φώτης Κουτζαγιώτης

Αναγνωστόπουλος Γιώργος, Αντωνιάδου Έφη, Δασούλα Εύη, Δήμος Παναγιώτης, Δήμος Χρήστος, Ζορμπάς Βασίλης, Λεγκριανού Βασιλική, Μπεκιάρη Χριστιάνα, Πρέκας Θανάσης, Σαρίδης Νικόλαος, Σούκα Σίμου Αναστασία, Τσαρουχάς Παναγιώτης.

Μια τάξη σύνθεσης παρουσιάζει

2011-04-06T13:52:00.006+03:00

Σάββατο 9 Απριλίου 2011, 7.00 μ.μ.
αίθουσα συναυλιών Δημοτικού Ωδείου Πετρούπολης
Ανατολικής Ρωμυλίας και Ελ.Βενιζέλου 131

συναυλία τάξης σύνθεσης Γιώργου Χατζημιχελάκη

και .... χάρτης για να σας βοηθήσει να έρθετε

Πάνος Πανάκος

Luna για πιάνο (2010)

Το μουσικό κουτί για πιάνο (2008)

πιάνο Παναγιώτης Πανάκος

Τοπίο για φλάουτο και πιάνο

Βασισμένο στη μουσική επένδυση του ομώνυμου διηγήματος του Στρατή Μυριβήλη (από τη συλλογή "Το πράσινο βιβλίο" -1935) για μια παράσταση μουσικοθεατρικού αναλογίου που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2010 στο Πνευματικό Κέντρο Πετρούπολης από το Δημοτικό Ωδείο για λυκειακές τάξεις της Πετρούπολης.

1. Εισαγωγή.
2. Περιμένοντας το φεγγάρι.
3. Δίδυμη μονοτονία.
4. Ένα μικρό, αόρατο έντομο.
5. Το τρένο.
6. Ο θρήνος.
7. Επίλογος.

φλάουτο Μυρτώ Χρυσανθοπούλου, πιάνο Παναγιώτης Πανάκος

Παναγιώτης Λυκούδης

Πέντε Μινιατούρες για τσίμπελ (2006)
Ι Μoderato,
ΙΙ Αllegro,
ΙΙΙ Αndante,
IV Moderato,
V Allegro

τσίμπελ Αγγελίνα Τκάτσεβα

Emigrette για σόλο πιάνο (2007)
σε μία κίνηση: Αndante-Αllegro-Αndante-Αllegro Μolto-Αdagio

πιάνο Χλόη Καμπέρου

Κοντσερτίνο για τρομπόνι και πιάνο (2007)
Ι Grave,
ΙΙ Μoderato-Αndante-Μoderato,
ΙΙΙ Αndante,
IV Αllegro

τρομπόνι Παναγιώτης Λυκούδης , πιάνο Χλόη Καμπέρου

Γιώργος Χατζημιχελάκης

Επτά μεσαιωνικά σκίτσα για τσίμπελ (2010)

τσίμπελ Αγγελίνα Τκάτσεβα

Το Μπαρόκ τότε και σήμερα

2011-03-30T00:43:00.002+03:00

για τους ενδιαφερόμενους, ιδού και ο χάρτης για να έρθετε ευκολότερα.

Ω2ν

2011-03-19T02:30:00.002+02:00

Αυτοί που σε αγαπάνε
αναγκάζονται να κλέβουν τον χρόνο σου,
όταν οι κανονικώς αδιάφοροι
καταφέρνουν να τον έχουν....

Μία αιτία ...

2010-12-31T01:07:00.009+02:00

για να θελήσεις να γίνεις μουσικός

(ίσως την απόφαση την έχεις ήδη πάρει κάπου στο 5ο βίντεο από τα 15...)

καλή
χρονιά
ευτυχισμένη
μέσα
στη
δημιουργία.....

ο Βασίλης Σκουλάτος, φιλόλογός μας στην ΣΤ' Γυμνασίου, μας μάζεψε ένα βράδυ στο σπίτι του, εμάς που θα δίναμε Φιλοσοφική, τρεις όλοι κι όλοι από 150 τελειόφοιτους της Ιωνιδείου του 1976. Μας έβαλε να ακούσουμε αυτό το έργο, με τον Χάρνονκουρτ μαέστρο .... Τότε κατάλαβα ότι δεν αντέχω να έχω άλλο δρόμο ....

" SAINT NICOLAS" .... καντάτα του Άη Νικόλα / Άη Βασίλη

2010-12-11T20:46:00.012+02:00

Η καντάτα Saint Nicolas (1948) του Benjamin Britten (Μπέντζαμιν Μπρίτεν 1913-1976) είναι κατάλληλη ….για χιονόκαιρο. Παρότι το λιμπρέτο του Eric Crozier (1914-1994) διαδραματίζεται σε μεσανατολικό περιβάλλον, η μουσική ατμόσφαιρα ηχεί κατά τη γνώμη μου ως υπερβόρεια, με ποικίλες αναφορές από μεσαιωνική μουσική μέχρι χολυγουντιανή.

Εδώ η μουσική αλλά και πολύ ικανοποιητικό πληροφοριακό υλικό.

Και μία έκπληξη που συνάντησα ψάχνοντας στο διαδίκτυο, ένας διαρκώς εμπλουτιζόμενος κατάλογος με βιογραφίες συνθετών στα ελληνικά, ανάμεσα σε πάμπολλα θέματα ετερόκλιτα αλλά και ενδιαφέροντα.

τα ελάσσονα Χριστούγεννα

2010-12-09T22:43:00.018+02:00

στον haris με αφορμή το σχόλιό του στο ποστ "Τα Χριστούγεννα του Αρχαγγέλου"

Φαίνεται ότι για τους ιταλούς μπαρόκ συνθέτες στην ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων ταιριάζει ο ελάσσων τρόπος. Ο μείζων συνθέτης Αρκάντζελο Κορέλι (1653-1713) γράφει το Χριστουγεννιάτικο κοντσέρτο του σε σολ ελάσσονα. Την επιλογή του Κορέλι την ακολουθούν και οι ελάσσονες ιταλοί συνθέτες του μπαρόκ, ο Τορέλι και ο Λοκατέλι, δεινοί βιολονίστες.

Ο Τζουζέπε Τορέλι (1658-1709) γράφει το Χριστουγεννιάτικο κοντσέρτο του σε σολ ελάσσονα επίσης. Μικρότερο σε διάρκεια από του Κορέλι, σε τρία μέρη, εκ των οποίων το πρώτο απαρτίζεται από δύο υποενότητες:

Giuseppe Torelli
Concerto per il Santissimo Natale

1.Grave/Vivace
2.Largo
3.Vivace

Vienna Philarmonic Women's Orchestra
διεύθυνση: Izabella Shareyko

Το "Women's" έχει τη βαρύτητά του, αν αναλογιστούμε ότι η Φιλαρμονική της Βιέννης που ιδρύθηκε το 1842, ήταν επανδρωμένη (κυριολεκτικά) μόνο από άνδρες μουσικούς, ως την δεκαετία του 1980, αφ' ότου οι πρώτες γυναίκες άρχισαν δειλά-δειλά να γίνονται μέλη της, αν και μέχρι το 1997 δεν είχαν το προνόμιο της μονιμότητας. Η Vienna Philarmonic Women's Orchestra, ίσως ως έμπρακτη χιουμοριστική διαμαρτυρία, προσπαθεί να αντισταθμίσει (αλλά και να υπενθυμίζει) τον αποκλεισμό των γυναικών από την παλαιά ανδροκρατούμενη Φιλαρμονική της Βιέννης. Υπάρχει άραγε άνδρικός και γυναικείος ήχος;

οπωσδήποτε, αυτή η εκτέλεση που προτείνει ο haris, είναι και της δικής μου προτίμησης ... αλλά τα έχουμε ξαναπεί .... Βίντεο - Ήχος: 1-0.

Ο νεώτερος Πιέτρο Λοκατέλι (1695 - 1764), μαθητής του Κορέλι, ακολουθεί τον δάσκαλο στην επιλογή του ελάσσονα τρόπου, αλλά διαλέγει την Φα ελάσσονα. Γράφει και αυτός το Χριστουγεννιάτικο κοντσέρτο του σε φόρμα σονάτας da chiesa (σονάτα εκκλησιαστικής μουσικής, τυπικά σε 4 μέρη, όπου εναλλάσσονται αργές με γρήγορες fugal κινήσεις). Ο Λοκατέλι συνθέτει το έργο αυτό σε 5 διακριτά μέρη, όπου μετά το τελευταίο 5o φέρνει ως επίμετρο ένα 6ο μέρος pastorale - αξίζει να θυμηθούμε αντίστοιχα ότι ο δάσκαλος Κορέλι στο 4ο και τελευταίο μέρος του Χριστουγεννιάτικου κοντσέρτου του έχει συμπεριλάβει 3 υποενότητες, ανεβάζοντας τα 4 τυπικά μέρη του κοντσέρτου τύπου da chiesa σε 6. Εδώ μια πληρέστερη ανάλυση.

Pietro Locatelli
Concerto a cinque, Op. 1 No. 8

1. Largo - Grave
2. Vivace
3. Grave
4. Largo andande
5. Andande
6. Pastorale - Largo andande

Freiburger Barockorchester
Gottfried von der Goltz

το ακούτε ~~κλικάρωντας~~ κλικάροντας σε αυτήν εδώ την playlist

επιστολή προς Χ. Ν.

2010-12-09T01:51:00.025+02:00

περί την επίσκεψιν εις την Βιβλιοθήκην του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών:

Χ.Ν.,
που είσαι μακριά - έτσι δεν θα μπορούσες να έρθεις και στα γράφω - γεια και χαρά.

Σήμερα πήγαμε με παιδιά του Δημοτικού Ωδείου Πετρούπολης στο Μέγαρο Μουσικής – παιδιά εντός εισαγωγικών βέβαια, διότι επρόκειτο για μαθητές μέσης και ανωτέρας του πιάνου, καθώς και μαθητές ανώτερων θεωρητικών (πήγαμε με το πούλμαν του Δήμου - λεπτομέρεια: ένα κοριτσάκι γυμνασίου έπαθε ναυτία διότι καθόταν ανάποδα από την φορά του λεωφορείου και του δώσαμε να μυρίσει ένα νεράντζι).

Παρακολουθήσαμε μια ξενάγηση στην Βιβλιοθήκη του Μεγάρου (Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος Λίλιαν Βουδούρη) και μια παρουσίαση για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Σοπέν. Την ξενάγηση και την παρουσίαση έκανε μία εξαίρετη μουσικολόγος και φλαουτίστα (μας έδωσε το μικρό της όνομα – Γκαμπριέλα) ιταλίδα, με άπταιστα ελληνικά, λίγο ιταλικώς τονισμένα (αυτό ήταν και κάπως εξωτικό), πολύ καταρτισμένη. Γοητευτική.

Ένα συναίσθημα στωικής λύπης που αισθάνθηκα, αναδύθηκε από το ότι, αυτά που προσφέρει η βιβλιοθήκη, ήδη κατά ένα μέρος – αρκετά μεγάλο αν πρόκειται για αυτό που ονομάζεται «βασικός κορμός γνώσης» - ο κάθε ενδιαφερόμενος τα βρίσκει στο ίντερνετ. Η αξία της αναδεικνύεται, λοιπόν, μόνο σε πολύ εξειδικευμένες αναζητήσεις, και έτσι αφορά μόνο σε λίγους.

Η έλξη μιας βιβλιοθήκης είναι απροσμάχητη, αλλά με τα δεδομένα των συγχρόνων ηθών χρηστικότητας, ίσως είναι κάτι το ξεπερασμένο. Όχι ως ταμείο φύλαξης της γνώσης, αλλά ως νοοτροπία χρήσης. Η συνήθεια που έχει εμπεδωθεί κυρίως στους νέους, ότι όλα γίνονται μέσω ίντερνετ, δύσκολα θα υπερνικηθεί, έτσι ώστε κάποιος νέος, έστω από περιέργεια να επισκεφτεί τη βιβλιοθήκη. Άλλωστε γνωρίζω ανθρώπους που έκαναν διδακτορικά μέσω των δυνατοτήτων συγκομιδής πληροφοριών που τους παρείχε το ίντερνετ αποκλειστικά. Από την άλλη, όλες οι "hardware" βιβλιοθήκες, όπως και του Μεγάρου, επικαλούνται απαγορευτικές διατάξεις που εμποδίζουν έναν επισκέπτη να φωτοτυπήσει πάνω από 6 σελίδες ενός βιβλίου, όχι σύγχρονου, αλλά ενός έργου του Μπαχ π.χ., ενώ στην βιβλιοθήκη Petrucci στο ίντερνετ βρίσκεις ό, τι σχετικό θες. Και από την άλλη, η όλη παρουσίαση έγινε από video-web με μουσική του Σοπέν, από διάφορους σολίστες και ορχήστρες, μέσω του You Tube, (καθώς και με φωτογραφίες και υλικό που με τρία κλικ το βρίσκεις επίσης στο ίντερνετ). Δηλαδή, εκεί δεν υπάρχουν πνευματικά δικαιώματα ... ?? φυσικά και παραβλέπονται, (ενώ νομικώς βεβαίως και υπάρχουν!!) – και πρόκειται, όπως όλοι το νιώθουμε λίγο ή πολύ, για τον νέο κόσμο που έρχεται. (Αλλά ας μην ξεχνάμε, ότι η επιγραφή στο μάρμαρον, κατά την αρχαιότητα, υπερίσχυε σε κύρος επί πολλούς αιώνες των παπύρων, παρ' ότι οι τελευταίοι ήσαν και πιο φθηνοί και πιο διαδεδομένοι).

Είχα λοιπόν την αίσθηση ότι επισκέφθηκα κάτι το χρηστικώς παρερχόμενο. Το οποίο, ωστόσο, χτίστηκε με τόσα έξοδα.... Χαλάλι. Είναι μεράκι. Ταμείον, όπως προείπα.

Αυτό όμως που μου προξένησε ένα sic-σοκ, ήταν η πολύφημη, ξενάγηση στην «έκθεση» ο Σοπέν στο Παρίσι. Επρόκειτο, λοιπόν, για μια στάση μπροστά σε τρία σταντ τα οποία ούτε λίγο ούτε πολύ συνετίθεντο από φωτογραφίες εν είδει «αφισακίων», της αντίστοιχης ... εν Παρισίοις εκθέσεως. Περίπου σαν να καθόμασταν να πίναμε μια ρακή και να σου έδειχνα τις φωτογραφίες από το πρόσφατο ταξίδι μου στην χώρα της ... Ουτοπίας. Κάτι που επίσης μέσω ίντερνετ θα μπορούσε να δει ο καθείς. Τέλος πάντων, αξία έχει η χειρονομία και η ανθρώπινη ένταση της επαφής. Ίσως, μόνη αυτή είναι (για πόσο;) ακόμη μια αξία την οποία δεν πρέπει να παραβλέπουμε.
Και σένα στα λέω όλα αυτά, επειδή θυμάμαι την παρατήρησή σου σε ένα διαδικτυακό μάθημά μας, ότι το πρώτο πρελούδιο του Σκριάμπιν για πιάνο μοιάζει πάρα πολύ με το πρώτο πρελούδιο του Σοπέν (από τα 24 και των δύο) – ακόμα και στην διάρκεια……, Όποιος θέλει βρίσκει Χ.Ν.

ΥΓ 1 οφείλω μεγάλες ευχαριστίες στην Ρ. Χ. που διοργάνωσε την επίσκεψη....

ΥΓ 2 στο βάθος δεξιά της φωτογραφίας ο αειθελής αρχιμουσικός κ. Χ. Κ., μέλος του Δ.Σ. του Ωδείου.

Έ, όχι λοιπόν.... Τελικά ήταν καλά..... Ανθρωπίλα.

Συνιστώ αυτές τις ακροάσεις (με την παρτιτούρα στο χέρι ει δυνατόν). Μια δεύτερη ακρόαση θα μπορούσε να γίνει κατ' αντιστοιχία, 1ο Σοπέν - 1ο Σκριάμπιν, και ούτω καθεξής.

ο Πολίνι ερμηνεύει τα 24 πρελούδια του Σοπέν, op. 28

o Ανατόλι Βεντερνίκοφ ερμηνεύει τα 24 πρελούδια του Σκριάμπιν, op. 11

.....

Τα Χριστούγεννα του Αρχαγγέλου (Κορέλι)

2010-12-04T02:26:00.013+02:00

αφιερούται στον κεκλεισμένο προσώρας αφ' εαυτού φίλο Αρτέμη Κουκουζέλη

Το Κοντσέρτο Γκρόσο σε Σολ ελάσσονα, έργο 6, αρ. 8, του Αρκάντζελο Κορέλι, γνωστό ως Κοντσέρτο των Χριστουγέννων, παραγγέλθηκε στον συνθέτη από τον καρδινάλιο Πιέτρο Οτομπόνι και παρουσιάστηκε μάλλον το 1690. Το κοντσέρτο γράφτηκε για δύο κοντσερτίνο βιολιά και τσέλο μαζί με συνοδευτική ορχήστρα εγχόρδων και κοντίνουο. Σχεδιαστικά ανήκει στο είδος da chiesa, παρότι ο συνθέτης στα τέσσερα τυπικά μέρη του έχει εντάξει έξι μουσικές ενότητες.

μικρή σημείωση: προσέξτε το πώς κρατά το δοξάρι ο Goodman. Σχεδόν σαν λαϊκός οργανοπαίκτης ....

Roy Goodman και Brandenburg Consort

1. Vivace – Grave. Arcate, sostenuto e come stà

2. Allegro

3. Adagio – Allegro – Adagio

4. (a, b , c) a) Vivace, b) Allegro, c) Largo. Pastorale ad libitum

/ / / / "και μετά από αυτό, οι κακικάντζαροι έγιναν καλλικάντζαροι ... Γιούπι ι ι ιιιι..... ".

Συμφωνία ... τεσσάρων φλάουτων

2010-11-29T23:11:00.003+02:00

Του λευκορώσσου φίλου συνθέτη Βίκτορ Κοπύτσκο (Виктор Копытько, 1956) που ζει και εργάζεται στο Μινσκ. Ο Βίκτορ συχνά στις συνθέσεις του εκκινεί από την παλιά μουσική ....

άλλα έργα του προσφέρονται σε αυτή τη σελίδα στο YouTube

"Ο Δημήτρης σάς είπε ψέμματα, δεν είναι υδραυλικός..."

2010-11-27T00:00:00.015+02:00

το "δια ταύτα" θα το βρείτε στην θέαση-ακρόαση των δύο βίντεο - μία αστραπιαία κατανόηση του πως διαμορφώνεται μία λαϊκή μουσική τάση:

Α) ένα από τα τραγούδια της περίφημης ταινίας του πρώιμου Μπόλυγουντ MATA INDIA (αγγλιστί Mother India, στην ελληνική απόδοση όταν παίχτηκε στα σινεμά μας "Γη ποτισμένη με ιδρώτα"), ρωσσο-ινδικής παραγωγής 1957, με κοινωνικά μηνύματα– ήμουν δύο χρόνια αγέννητος – η ταινία αναδεικνύοντας σε μεγάλη σταρ την Ναργκίς έκανε πάταγο διεθνώς, ενώ στην Ελλάδα, η μεγάλη επιτυχία της απετέλεσε το έναυσμα ολόκληρου ρεύματος λαϊκών τραγουδιών (δεκαετία του '60), τα επονομαζόμενα «ινδικά», με αρχιερέα τον λαϊκό συνθέτη Μπάμπη Μπακάλη, για τον οποίο οι παλιότεροι λαϊκοί συνθέτες, ζηλεύοντας το σουξέ του, έλεγαν ειρωνικά ότι «το ραδιόφωνό του έχει δυνατή κεραία και πιάνει Βομβάη». Άλλοι πάλι μαρτυρούν ότι συχνά εθεάτο να εξέρχεται από σινεμάδες μετά του Καλδάρα κρατώντας ένα μπομπινόφωνο δια του οποίου λαφυραγωγούσαν τραγούδια και σκοπούς ινδικών ταινιών.

Φιλολογικόν παράλληλον: η λέξη ντουνιάς (duniya), που επανέρχεται συχνά στο τραγούδι, είναι ινδική και ουχί τουρκική, όπως ίσως νομίζουμε, και αποτελεί μέρος του τίτλου του βασικού τραγουδιού της ταινίας "duniya main hum aaye"

εδώ μία λίστα από το YOU TUBE με τα όλα τα τραγούδια της ταινίας τα οποία σε δικούς της στίχους τραγούδησε στα ελληνικά η Βούλα Πάλλα

και Β).... από την μελοδραματική ταινία του Κώστα Στράντζαλη «Είναι σκληρός ο χωρισμός» (1963), το γνωστότατο "Το 'πες και το 'κανες" (μουσική Στέλιος Μακρυδάκης, στίχοι Δημήτρης Γκούτης) – κάθε μουσική ομοιότης με τα προηγούμενα είναι συμπτωματική…..

Υποσημείωση:
...στην ίδια ταινία ο Βασίλης Τσιτσάνης, επιμένοντας στον απερχόμενο ήχο, συμμετέχει με το "Πήρα τη στράτα κι έρχομαι"...

Κατακλείδα που χρήζει προσοχής: Ο Κώστας Στράντζαλης στις ταινίες του καταγράφει συγχρονικά , ίσως περισσότερο από κάθε άλλον σκηνοθέτη, την ελληνική μουσική πραγματικότητα σε όλο της το εύρος .... ψάξτε το και θα επωφεληθείτε.

Ο κύριος Θέρεμιν παίζει με το θέρεμιν

2010-11-23T11:12:00.005+02:00

Διαβάζοντας το σχόλιο του Μάνου Παναγιωτάκη σε αυτό το εξαίρετο μάθημα-ποστ του Δημήτρη Συκιά για την Παβάνα του Φωρέ, παρασυρόμενος στους δαιδάλους του διαδικτύου, βρέθηκα να βλέπω αυτό το βίντεο που σχετίζεται με παλιότερό μου ποστ για το "αρχέγονο" ηλεκτρικό όργανο theremin (του οποίου η τεχνολογία βασίζεται στα ραδιοκύματα). Ιδού ο εφευρέτης του να αποδεικνύεται και εξαιρετικός μουσικός παρουσιάζοντάς το:

Συμφωνικό Σκίτσο (κυριολεκτικά) .... με το HighC

2010-11-15T23:46:00.001+02:00

Χρησιμοποιώντας κάποια φτωχικά δείγματα οργάνων (samples), και τις σχεδιαστικές δυνατότητες του HighC, σκιτσάρισα αυτό το μικρό συμφωνικό μέρος, πιο πολύ για να τεστάρω το ίδιο το πρόγραμμα. Το αποτέλεσμα ξεπέρασε τις προσδοκίες μου. Με εντυπωσίασε ιδιαίτερα η συμπεριφορά των δειγμάτων μέσα στο σχεδιαστικό περιβάλλον. Αν και χρησιμοποίησα μία νότα-δείγμα για κάθε όργανο, το ακουστικό αποτέλεσμα, καθώς το χειριζόμουν σε όλη την έκταση του κάθε οργάνου, ήταν ικανοποιητικότατο. Το HighC αποδεικνύεται ένα σπουδαίο εργαλείο για μια γρήγορη διερεύνηση της φόρμας και της ενορχηστρωτικής δράσης. Επίσης, η αποτύπωση μίας μουσικής φράσης, αλλά και ολόκληρων κινήσεων ηχητικών όγκων με όρους σχεδιαστικούς, επιτρέπει ώστε το παιχνίδι των μικροτονικών αναζητήσεων να πραγματοποιείται με ιδιαίτερη άνεση.

άλλοτες όταν εκούρσευαν

2010-10-03T13:06:00.019+03:00

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΕΛΑΚΗΣ
Άλλοτες όταν εκούρσευαν
Ανασυνθέσεις κοσμικής μεταβυζαντινής
μουσικής 16ου και 17ου αιώνα
από αγιορείτικα χειρόγραφα
ΠΑΡΑΓΩΓΗ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 2006

Ορχήστρα:
Αγγελίνα Τκάτσεβα: σαντούρι, Χάρης Λαμπράκης: νέι
Στρατής Ψαραδέλλης: λύρα πολίτικη, Γιώργος Χατζημιχελάκης: ούτι, πολίτικο λαούτο, ταμπουρά Νέστωρ Δρούγκας: κρουστά (μπεντίρ, ρεκ, ζαρπ, νταϊρέ, κουτάλια, ζύγια, κάσα)
Φωνές:
Σπυριδούλα Μπάκα, Γιάννης Αρβανίτης, Κώστας Γράμπας, Δημήτρης-Αριστόβουλος Μαστροσπύρος, Γιώργος Χατζημιχελάκης
Ηχοληψία: Σωτήρης Παπαδόπουλος,
studio Στέντωρ, Πετρούπολη.

ΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΤΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ
1. Θλίβει με τούτος ο καιρός, τραγούδι: Δ.Α. Μαστροσπύρος, 06΄.10΄΄
2. Τ’ αηδόνια της Ανατολής, τραγούδι: Σ.Μπάκα, 07΄.19΄΄
3. Όλοι τα σίδερα βαστούν, τραγούδι: Γ.Αρβανίτης, 04΄.49΄΄
4. Κάλεσμα κάμνει ο βασιλιάς, τραγούδι: Γ.Χατζημιχελάκης, χορωδία 06΄.15΄΄
5. Εις τα ψηλά παλάτια, τραγούδι: Γ.Χατζημιχελάκης, 03΄.08΄΄
6. Όταν λαλήση ο πετεινός, τραγούδι: Γ.Αρβανίτης, 03΄.44΄΄
7. Όλα τα Δωδεκάνησα, τραγούδι: Σ.Μπάκα, 04΄.37΄΄
8. Θωρείς τον τόν αμάραντο, τραγούδι: Σ.Μπάκα, 05΄. 18΄΄
9. Άλλοτες όταν εκούρσευαν, τραγούδι: Γ.Χατζημιχελάκης, 05΄.32
10. Άγριον πουλί μερώθου μου, τραγούδι:
Α.Δ.Μαστροσπύρος, Γ.Χατζημιχελάκης, Κ.Γράμπας, Γ.Αρβανίτης, 06΄.29΄΄
11. Διώχνεις με μάνα, διώχνεις με τραγούδι: Σ.Μπάκα, 05΄.43΄΄
12. Εις σε ψηλά βουνά, τραγούδι: Γ.Αρβανίτης, Κ.Γράμπας, χορωδία, 06΄.08΄΄

συνοπτικά
Στην ανάρτηση αυτή, όσο το επιτρέπει ο χώρος, γίνεται μια προσπάθεια να δοθούν οι απαραίτητες πληροφορίες που θα βοηθήσουν τον ακροατή να προσεγγίσει ιστορικά, φιλολογικά και μουσικολογικά την εποχή των τραγουδιών της συλλογής. Για τους ερευνητές περιορίζομαι σε κάποιες πολύ γενικές αναφορές, που αφορούν κυρίως στην προσωπική μου ματιά στο θέμα. Παραπέμπω κάθε ενδιαφερόμενο στην βασική του θέματος βιβλιογραφία, απ’ όπου μπορεί να διεισδύσει βαθύτερα σε ό,τι τον ενδιαφέρει.

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΜΑΖΑΡΑΚΗ:
«ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΑΠΟ ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ»
Εκδόσεις ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΝΑΚΑΣ, ISBN 960-290-192-6
BERTRAND BOUVIER
«ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΙΒΗΡΩΝ»
Έκδοση ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ (Μέλπως Μερλιέ), Αθήνα 1960.

Τα τραγούδια και οι στίχοι
Περιλαμβάνονται μόνον οι στίχοι που έχουν τραγουδηθεί και λίγα απαραίτητα ερμηνευτικά.

1.Θλίβει με τούτος ο καιρός (Μονής Ιβήρων, χφ 1203)

Θλίβει με τούτος ο καιρός, λυπεί με ο χρόνος τούτος,
οι μήνες όλες πταίγουν με κι όλες οι εβδομάδες
και τι να γεν’ ο ταπεινός και τι να ποίσ’ ο ξένος.
Γυρεύω φίλον καρδιακόν να με παρηγορήση
και δεν ευρίσκω ΄δε τινάν, μα τι να γεν’ ο ξένος.
Επήρα στράτα της αυγής κι η στράτα οδηγεί με,
εις περιβόλι μ’ έβγαλεν μυριοφυτεμένον.
Κι εκ των δενδρών τον μυρισμόν κι από την ηδονήν των
Εκιλαδούσαν τα πουλιά κι όλος ανεκουφίστην.
Κι ένα πουλί καθέζετο κι εμένα παρηγόρα……..

ποίσ’: ποιήσω, ΄δε: ουδέ,

2.Τ’ αηδόνια της Ανατολής (Μ. Ιβήρων, χφ 1203 & Μ. Ξηροποτάμου, χφ 262)

Τ’ αηδόνια της Ανατολής και τα πουλιά της Δύσης,
στου Φιλαδέλφου τον βουνόν, στου Φιλαδέλφου τ’ όρος
για συναχθήτε μιαν μεριάν να ποίσω περιβόλι
να κόψω μήλον της φιλιάς, κυδώνι της αγάπης,
δαμάσκηνον με το κλαδί, σταφύλι με το κλήμα.

Φιλάδελφος: δεν πρόκειται περί τοπωνυμίου, «φιλάδελφος» στην χιακή και κρητική διάλεκτο, αλλά και σε πολλά νησιά του αιγαίου ονομάζεται ο γυπαετός.

3.Όλοι τα σίδερα βαστούν (Μονής Ιβήρων, χφ 1203)

Όλοι τα σίδερα βαστούν κι όλοι στην φυλακή είναι
κι ο ταπεινός ο Κωνσταντής δεν ημπορεί ‘πομένει,
γιατ’ είν’ τα σίδερα βαριά κι η φυλακή κλεισμένη.
- Χριστέ, να ‘ρράγη η φυλακή, να τσακιστούν οι θύρες,
να ‘πέφταν και τα σίδερα να έβγαινε ο καλός μου,
να έβγαινεν ο Κωνσταντής ο πολυαγαπημένος,
πόχω καιρόν να τον ιδώ, χρόνους να του μιλήσω.

4.Κάλεσμα κάμνει ο βασιλιάς (Μονής Ιβήρων, χφ 1203)

Κάλεσμα κάμνει ο βασιλιάς, κάλεσμα κάμνει αφέντης,
κι όλους τους άρχοντες καλεί κι όλον τ’ αρχοντολόγι.
Ήτον και πρωτοκαλεστής ο Διγενής Ακρίτης.
Εκάλεσεν ο Διγενής την Ευδοκιά στον γάμον:
«Έλα και συ κυρά Ευδοκιά, στου βασιλέως τον γάμον»……

5.Εις τα ψηλά παλάτια (Μονής Ιβήρων χφ 1203)

Εις τα ψηλά παλάτια,στα ‘μορφα βουνά
χήρας υιός σταβλίζει τρι’ άλογα γοργά
τον Μαύρον και τον Γρίβον και τον Πέπανον

6.Όταν λαλήση ο πετεινός (Μονής Ιβήρων χφ 1203)

Όταν λαλήση ο πετεινός κι οι εκκλησιές σημαίνουν
μάνα υιόν εστόλιζε να πα να μεταλάβη,
να μεταλάβη μια βολά, να μεταλάβη δύο,
να μεταλάβη τρεις βολές, να σώσει την ψυχή του.
Ομπρός υπάγ’ η μάνα του, ξοπίσω η αδερφή του
στη μέση υπάγει ο νιούτσικος σαν μήλο μαραμένο.

7. Όλα τα Δωδεκάνησα (Μονής Ιβήρων χφ 1203)

Μπαρμπαρόσα

Όλα τα δωδεκάνησα στέκουν αναπαμένα
κι η Πάρος η βαριόμοιρη στέκεται αποκλεισμένη.
Κι όσοι την ξεύρουν κλαίουν την κι όλοι τηνε λυπούνται,
Μα σαν την κλαίγ’ η Δέσποινα κανείς δεν τήνε κλαίγει:
«Πάρο, και τι σου ωργίστηκεν αυτός ο Παρπαρούσος;»
Δευτέρα μέρα πρόβαλε τα κάτεργα στην Πάρο,
άλλοι λέγουν Βενέτικα, άλλοι τ’ Ανδρέα Δόρια.

Παρπαρούσος: ο Τούρκος ναύαρχος Χαϊρεντίν, ο επιλεγόμενος «Μπαρμπαρόσα», λεηλάτησε την Πάρο στα 1537
Ανδρέα Δόρια: Andrea Doria,φημισμένος Γενουάτης τυχοδιώκτης, στην υπηρεσία του Ισπανού βασιλέα Καρόλου του Ε΄, πολεμούσε τους Τούρκους από το 1534.

8.Θωρείς τον τον αμάραντο (Μονής Ιβήρων χφ 1203)

- Θωρείς τον τον αμάραντον πώς κρέμεται στο βράχο
και τρων τον τ’ άγρια πρόβατα κι αλησμονούν τ’ αρνιά τους;
Κι απ’ αυτόν έφαγα κι εγώ κι απαλησμόνησά σε.
- Ειπέ μου, πού έπιες το νερόν και πού έφας το βοτάνι;
- Στην Άρταν έπια το νερόν, στην Κύπρον το βοτάνι,
κι ανάμεσα στον Γαλατάν απαλησμόνησά σε.

9.Άλλοτες όταν εκούρσευαν (Μονής Ιβήρων χφ 1203)

πρόσφυγες από κούρσεμα (από χειρόγραφο του 16ου αιώνα)

Άλλοτες, όταν εκούρσευαν οι Τούρκοι την ταπεινήν την Πόσναν

και του Πογδάνου τον υιόν επήρασιν οι Τούρκοι.
Την μάνα του στην ξενιτειάν γράφει γραφήν και στέλνει.

Πόσναν: Μπόσνα (Βοσνία).
Πογδάνου: Bogdan τουρκιστί ο Μολδαβός, το όνομα το έφεραν πολλοί ηγεμόνες της Μολδαβίας. Το «Π» εδώ είναι μάλλον ορθογραφικό για να αποδώσει ένα ελαφρύ μπ της τουρκικής. Η άλωση της Μπόσνας έγινε το 1463. Πρόσωπα που μπορεί να σχετίζονται με «του Πογδάνου τον υιόν» είναι, είτε ο Σιγισμούνδος, γιος του τελευταίου βασιλιά της Βοσνίας Στεφάνου Τομάσεβιτς είτε, δια του συμφυρμού, ο γιος του Πογδάνου του Β΄ Στέφανος ο Καλός, βασιλιάς της Μολδαβίας (1449-1451)

10. Άγριον πουλί μερώθου μου (Μονής Ιβήρων χφ 1203)

Άγριον πουλί, μερώθου μου και γένου μερωμένον,
ω χρυσόν, ω χρυσόν πουλί,
Πουλί, μηδέν φουμίζεσαι και δεν ψηλοκρατιέσαι,
μη δης, πουλί, τον θάνατον στου κυνηγού τα χέρια
και τα χρυσά σου τα πτερά οι κάμποι τα γεμίσουν.
Πουλί, κατέβα σε κλαδί και ‘σέβα ‘ς περιβόλι
Να σε ποτίζω κρύον νερόν, να σε ποτίζω μόσχον.

μερώθου: ημέρωσε,
φουμίζεσαι: φημίζεσαι,
‘σέβα ‘ς: μπες σε

11. Διώχνεις με μάνα, διώχνεις με (Μονής Ιβήρων χφ 1203)

Διώχνεις με, μάνα, διώχνεις με, κι εγώ πηγαίνει θέλω,
να κάμης χρόνο να με ιδής και δυο να με συντύχης,
να κάμης τρεις και τέσσερεις να κάτσης μετ’ εμένα.
«Μηνά ‘δετε, διαβάτες μου, τον υιόν μου εις τα ξένα;».
«Αν δήτε τη μανίτσα μου, μηδέν με μολογήτε».

12. Εις σε ψηλά βουνά (Μονής Ξηροποτάμου χφ 262)

Εις σε ψηλά βουνά, εις όρος χιονισμένον
Κάθεται ν-αϊτός στα χιόνια μαργωμένος
Και περικαλεί τον ήλιο ν’ ανατείλει.
«Ήλιε μου ανέτειλε να λειώσουσιν τα χιόνια,
πώς εμάργωσα δεν ημπορώ πετάξω.»

μαργωμένος: ξυλιασμένος, κοκκαλιασμένος απ’ το κρύο

Τα χειρόγραφα, ο γραφέας, η μουσική γραφή

γλέντι (από γραβούρα του 17ου αιώνα)

Στην παρούσα μουσική έκδοση έχουν περιληφθεί έντεκα από τα δεκατρία τραγούδια , του χειρογράφου 1203 της Μονής Ιβήρων, που έφερε στο φως ο φιλόλογος Σπυρίδων Λάμπρος το 1880, ενώ περιλαμβάνονται και δύο από τα τρία τραγούδια από το χειρόγραφο 262 της Μονής Ξηροποτάμου που εντόπισε, μελέτησε και καταλογογράφησε πρώτος ο μουσικολόγος Γρηγόριος Στάθης το 1975. Το τραγούδι 2 του cd «Τ’ αηδόνια της ανατολής» απαντάται και στις δύο συλλογές.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι τα χειρόγραφα των τραγουδιών του κώδικα της Μονής Ιβήρων, ο Σ. Λάμπρος τα ανακάλυψε όταν, περιεργαζόμενος ένα «Κρατηματάριο»* του 17ου αιώνα, το εξώφυλλο (στάχωμα) του βιβλίου «έσπασε» και αποκολλήθηκαν τα φύλλα χαρτιού που το αποτελούσαν. Τα φύλλα αυτά περιείχαν δεκατρία τραγούδια, μάλλον προχειρογραμμένα, και αυτός είναι και ο λόγος που ο γραφέας του «Κρατηματαρίου» τα χρησιμοποίησε για να φτιάξει εξώφυλλο.
Ο γραφέας του «Κρατηματαρίου» αυτοπαρουσιάζεται σημειώνοντας στο χειρόγραφο:
«το παρόν κρατηματάριον εγράφη δια χειρός εμού Αθανασίου του ευτελούς του και ιερομονάχου λίαν αμαθούς. Εκ πόλεως Θεσσαλονίκης το γένος αθηναίος. Το επίκλην Καπετάνος εκ της Μονής των Ιβήρων. Και οι αναγινώσκοντες αυτό εύχεσθε υπέρ εμού και μη καταράσθε δια το έχειν εν αυτώ ου μικρά σφάλματα».
Ο B.Bouvier θεωρεί ότι πίσω από αυτήν την ταπεινόφρονα αυτοπαρουσίαση κρύβεται ο μουσικολογιώτατος Αθανάσιος μοναχός, ή Αθανάσιος ιερομόναχος, ή Αθανάσιος Ιβηρίτης του οποίου συνθέσεις απαντώνται σε χειρόγραφες συλλογές του 18ου και 19ου αιώνα, αιώνες αναγνώρισης της συνθετικής του αξίας. Και κατά τον B.Bouvier, ο Αθανάσιος είναι και ο (κατα)γραφέας της συλλογής των 13 τραγουδιών.
Η συλλογή του Αθανασίου, είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή δεν περιορίζεται στην απλή καταγραφή των στίχων, όπως συμβαίνει σε παλαιότερες συλλογές του 15ου και 16ου αιώνα, αλλά παραδίδει και το μουσικό κείμενο. Η ποικιλία ύφους των τραγουδιών τόσο σε περιεχόμενο, γλώσσα, μετρική, όσο και σε μουσική φόρμα προσδίδει στη συλλογή την αξία μιας ανθολογίας. Προσωπικά, δεν αποκλείω διόλου το ενδεχόμενο κάποια από τα τραγούδια αυτά να είναι αυθεντικές καταγραφές όπως π.χ. το τραγούδι 7 «Όλα τα δωδεκάνησα», ενώ κάποια άλλα, όπως το 1 «Θλίβει με τούτος ο καιρός» να είναι συνθέσεις του Αθανασίου πάνω σε δικούς του ή προϋπάρχοντες στίχους ή έστω μουσικές διασκευές παλαιοτέρων μελών. Ούτως ή άλλως, πιστεύω, ότι η μουσική σημειογραφία που χρησιμοποιεί ο Αθανάσιος, όντας σημειογραφία προορισμένη να υπηρετεί το εκκλησιαστικό μουσικό ύφος, θα πρέπει να έφερε τον Αθανάσιο πολλές φορές σε αμηχανία, καθώς προσπαθούσε με αυτήν να καταγράψει κοσμική μουσική, ή έστω μια μουσική που αφίσταται του εκκλησιαστικού ύφους. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι προσπαθώντας να αποδώσει τον ρυθμό «συνάζει» τα σημαδόφωνα, είτε με λιγοστά βασικά κόκκινα συνάγματα, είτε με την αντιστοίχιση τους σε συλλαβές, αξιοποιώντας παράλληλα την ρυθμική σημασία που μπορεί να προσδώσει η οριζόντια και κατακόρυφη κατανομή των σημαδιών πάνω από μία συλλαβή, γεγονός που εύστοχα εντοπίζει και η Δέσποινα Μαζαράκη. Υπ’ αυτήν την έννοια η μουσική σημειογραφία του Αθανασίου σε αυτή τη συλλογή, θα πρέπει να θεωρηθεί ως μια προσπάθεια απλουστευτικής προσαρμογής της παλαιότερης μουσικής σημειογραφίας του Κουκουζέλη στις ανάγκες του «εξωτερικού» (μη εκκλησιαστικού) μέλους. Και συνολικά μπορούμε να πούμε ότι οι αδυναμίες ή έστω οι δυνατότητες του σημειογραφικού συστήματος αυτού, έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην όλη μουσική καταγραφή των μελών. Μοιάζει, δηλαδή, λιγότερο η σημειογραφία να προσαρμόστηκε στις απαιτήσεις του μέλους και περισσότερο το μέλος στις δυνατότητες της σημειογραφίας.

*Κρατηματάριο: συλλογή εκτεταμένων περίτεχνων μελών που η μορφολογική ανάπτυξή τους βασίζεται σε οργανικές φόρμες

Το μουσικό ύφος της εποχής και η σύγχρονη αισθητική ματιά

χορός στην Πάρο (γκραβούρα του 17ου αιώνα)

Θεωρώ, ότι τα τραγούδια αυτά, πλην ίσως του «Όλα τα δωδεκάνησα» και του «Όταν λαλήσει ο πετεινός», που μοιάζουν περισσότερο ιδιωματικά, τα τραγούδια αυτά λοιπόν, έχουν μεγάλη εγγύτητα ύφους με το καλούμενο αραβοπερσικό. Ο όρος «αραβοπερσική μουσική», σημαίνει ό,τι και οι όροι «εξωτερικόν μέλος» ή «θύραθεν μουσική» για τους Βυζαντινούς, σχετιζόμενος όχι μόνον με την επίσημη λόγια κοσμική μουσική, αλλά και την λόγια οθωμανική ποίηση. Δεν θα πρέπει δε να μας παραπλανά ο όρος και να θεωρήσουμε ότι το ύφος αυτό είναι κάτι ξένο προς την ελληνική μουσική παράδοση. Είναι ένας όρος που αναφέρεται στο ύφος της επίσημης αυλικής μουσικής, μουσικού είδους παλαιάς καταγωγής, με βάσεις θεωρητικές στην αρχαιοελληνική μουσική, που έζησε παράλληλα με την εκκλησιαστική μουσική στην πολυεθνική εποχή του Βυζαντίου και κληροδοτήθηκε στην επίσης πολυεθνική μεταβυζαντινή Οθωμανική εποχή, καλλιεργούμενο από Έλληνες, Αρμένιους, Εβραίους, Πέρσες και Τούρκους μουσικούς, οι οποίοι ήσαν μεταξύ των σε έντονο ανταγωνισμό, όπως μαρτυρεί η σχετική ιστορική παράδοση - και σε ανταγωνισμό βρίσκονται οι διάφορες μουσικές πιάτσες όταν υπηρετούν κατά βάση το ίδιο είδος. Αυτό το είδος-ύφος που οι ομοεθνείς μας θεωρητικοί συγγραφείς του 18ου και 19ου αιώνα (Κύριλλος Μαρμαρηνός, Στέφανος Δομέστιχος, Παναγιώτης Κηλτζανίδης) ονομάζουν ταυτόχρονα «εξωτερικό μέλος» και «αραβοπερσική μουσική» είναι ουσιαστικά η επίσημη κοσμική μουσική. Αυτό το είδος μουσικής ακτινοβολεί και οι τοπικές δημοτικές παραδόσεις επηρεάζονται από αυτό. Θα πρέπει αυτήν την εποχή να μάθουμε να την βλέπουμε να μοιάζει περισσότερο με την δική μας, όπου έχουμε μια διεθνώς αποδεκτή «μαζική» μουσική κουλτούρα και τις ιδιαίτερες εθνικές μουσικές.
Με αυτή τη ματιά, ενορχήστρωσα τα κομμάτια, και σαφώς προσανατόλισα το ύφος του παιξίματος των οργάνων. Περιόρισα την ορχήστρα στα όργανα εποχής (σαντούρι, νέι, λύρα, ταμπουράδες, κρουστά), αλλά δεν αισθάνθηκα διόλου δεσμευμένος ως προς την κατακόρυφη μουσική δομή, καθώς και την ηχοχρωματική ποικιλία που μπορεί να γεννηθεί από διάφορες τεχνικές παιξίματος, ακόμα και αν αυτές δεν θεωρούνται υπό την στενή έννοια παραδοσιακές. Άλλωστε, δεν λείπουν τα τεκμήρια και οι πληροφορίες ότι ανάλογοι πειραματισμοί είχαν γίνει ήδη από την εποχή του 17ου αιώνα. Επίσης, η «ηχητική εικόνα» του δημοτικού μας τραγουδιού, την οποία γνωρίζουμε μέσα από τις ηχογραφήσεις του 20ου αιώνα, δεν πρέπει να θεωρείται πρότυπο αυθεντικότητας, διότι αντικατοπτρίζει τις επιλογές των μουσικών του 20ου αιώνα, δηλαδή μιαν αισθητική που κάτι διατήρησε από το παλιό και κάτι καινούργιο έφερε. Όταν, ενορατικά προσεγγίζουμε μιαν εποχή της οποίας δεν υπήρξαμε αυτήκοοι μάρτυρες, πιστεύω θα πρέπει να είμαστε ανοιχτοί, ή τουλάχιστον να συμπεριφερθούμε σαν να είμαστε εμείς οι μουσικοί της. Σαν λόγιος μουσικός του 17ου αιώνα, θα γνώριζα το αραβοπερσικό ύφος, θα γνώριζα τις αρμονικές κατακτήσεις της δύσης, θα ήθελα να πειραματίζομαι με τον ήχο. Αυτό κάνω και τώρα. Έτσι σε πολλές περιπτώσεις αναπτύσσω την ετεροφωνία, καθώς και ανεξάρτητες συνηχητικές γραμμές, ακόμα και αρμονία, ενώ δεν φοβούμαι να χρησιμοποιήσω ηχοχρώματα π.χ. αρμονικών στα έγχορδα ή να «προετοιμάσω» το λαούτο και να παράγω από αυτό ήχους κρουστού. Κι αυτό γιατί δεν θεωρώ την εφευρετικότητα προνόμιο μιας εποχής. Όπως επίσης θεωρώ το γεγονός του ότι δεν υπήρξαμε αυτήκοοι της μουσικής του 16ου αιώνα, μας επιβάλλει, μάλλον παρά μας αποτρέπει, να την οραματιστούμε απροκατάληπτα.

Η ανασύνθεση των τραγουδιών
γενικά
Στην μουσική ερευνητική και ερμηνευτική προσέγγιση αυτών των τραγουδιών βασίστηκα κατά πολύ στην εργασία της Δέσποινας Μαζαράκη, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις προθεωρίες Παπαδικής καθώς και το Θεωρητικό του Απόστολου Κωνστάλα μέσα και από την σχετική μελέτη του μουσικολόγου Γρηγορίου Στάθη. Επίσης σε ό,τι αφορά στην θεωρία των ήχων (την διάρθρωση των κλιμάκων τους, των γενών και των διαστημάτων) μελέτησα τα σχετικά θεωρητικά συγγράμματα του Κύριλλου Μαρμαρινού (18ος αι.) καθώς και όλα τα έντυπα θεωρητικά συγγράμματα του 19ου αιώνα. Επίσης έλαβα υπ’ όψιν μου τις σχετικά πρόσφατα εκδεδομένες μελέτες του O.Wright πάνω στη μουσική συλλογή του Καντεμίρογλου (18ος αι.). Τέλος σπουδαιότατη συμβολή στη διαμόρφωση μιας μετρικής αντίληψης για το μουσικό είδος αυτής της συλλογής, υπήρξαν οι δημοσιευμένες επιστημονικές ανακοινώσεις του φίλου μου Γιάννη Αρβανίτη, καθώς και οι συχνές άτυπες μουσικολογικές συζητήσεις και αναδιφήσεις μας μεταξύ καφέ και ούζου.

Οι ήχοι, τα γένη και τα διαστήματα
Διάτονο μαλακό. Τα τραγούδια της συλλογής, ως επί το πλείστον κινούνται στο διατονικό γένος πλην κάποιων εξαιρέσεων όπου το μέλος τους σε κάποιες καταληκτικές φράσεις ερωτοτροπεί με το χρώμα. Ο βασικός προβληματισμός μου ήταν στο ποιο θα είναι το τονικό ύψος του Μι-Βου (Σεγκιάχ) και των κάτω και άνω Σι-Ζω (Αρακ και Εβιτζ). Οι μελέτες του O.Wright, αλλά και οι δικές μου προσωπικές μελέτες με οδήγησαν να επιλέξω ένα τονικό ύψος που τόσο τα Μι όσο και τα Σι για το μαλακό διάτονο θα έπρεπε να είναι κατά ένα τέταρτο του τόνου χαμηλότερα από αυτά της Δυτικής Μουσικής, και οπωσδήποτε χαμηλότερα από τα θεωρητικώς προσδιορισμένα από τα σύγχρονα περί την Εκκλησιαστική μας Μουσική Θεωρητικά. Οι αποστάσεις δηλαδή των Μι και Σι από τους , αδιαμφισβήτητου ύψους, φθόγγους Πα- Ρε-Δουγκιάχ και Κε-Λα-Χουσεϊνί είναι πολύ κοντά στο διάστημα του ελάσσονος τόνου του Χρυσάνθου 11/12, (ο ελάσσων τόνος 11/12 είναι 0,91666666 του όλου της χορδής, ενώ ο ελάσσων 3/4 του μείζονος τόνου είναι 0,91700404). Επ’ αυτής της βάσεως, κουρδίσαμε στο σαντούρι όλα τα μι και σι χαμηλά και πάνω σε αυτό το κούρδισμα προσαρμόστηκαν τα «τυφλά» όργανα (λύρα, νέι, ούτι) καθώς και οι φωνές.
Διάτονο σκληρό. Για το σκληρό διάτονο διατηρήσαμε το λεγόμενο φυσικό δυτικό κούρδισμα, το βασισμένο στον μείζονα τόνο και τα ημιτόνια.
Χρώμα. Το βασικό τετράχορδο του χρωματικού γένους, όσον αφορά στην οργανική μουσική του «εξωτερικού μέλους», όταν το Μιd-Σεγκιάχ είναι τόσο χαμηλό, σύμφωνα και με τον Καντεμίρογλου και με τον Κύριλλο τον Μαρμαρηνό και τον Στέφανο Δομέστιχο, απαρτίζεται από τους φθόγγους:
Πα- Ρε-Δουγκιάχ, Βου-Μιd-Σεγκιάχ, Γα#-Φα#-Χιτζάζ, Δι-Σολ-Νεβά
Ως εκ τούτου ο φθόγγος Βου-Μιd-Σεγκιάχ είναι κοινός και στο μαλακό διάτονο και στο χρώμα.
Έλξεις. Τα τόσο χαμηλωμένα μι και σι καθιστούν, στην οργανική τουλάχιστον μουσική μη απαιτητές τις έλξεις των Δ΄ ήχων, ρε# προς μι και λα# προς σι, κάτι το οποίο επιβεβαιώνουμε και στα καταγεγραμμένα από τον Καντεμίρογλου οργανικά κομμάτια της εποχής. Η μόνη έλξη που εφαρμόζεται είναι αυτή του Ζω ύφεση (Σιb, Ατζέμ), όπου κρίνεται μουσικώς απαραίτητο και απαιτητό από την πορεία του μέλους και την θεωρία των ήχων.

Τα ανωτέρω, επιβεβαιώνονται και από τα ισχύοντα στην αραβική και περσική μουσική παράδοση και αιτιολογούνται για την εποχή του 16ου και 17ου αιώνα, αν δεχτούμε ότι το επίσημο ύφος της εξωεκκλησιαστικής μουσικής, της «εξωτερικής», στα πλαίσια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, είναι το λεγόμενο «αραβοπερσική μουσική».

Η ανασύνθεση του μέλους των τραγουδιών.
Όπως προείπα, βάση για την εργασία μου υπήρξε η εργασία της Δ.Μαζαράκη. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στην ερμηνεία της παλαιάς γραφής σε σχέση με τα συγκεκριμένα τραγούδια, η θεώρησή της με βοήθησε ουσιαστικά. Μελετώντας τις ερμηνείες της και χωρίς να διαφωνώ με την ερμηνευτική της θεωρία, το γεγονός ότι θεωρεί τα τραγούδια αυτά ως «καθιστικά» εν παραλλήλω με μία μηχανιστική εφαρμογή των ερμηνευτικών οδηγιών των Προθεωριών και του Θεωρητικού του Κωνστάλα, θεωρώ ότι την οδηγεί σε μία ερμηνεία όπου ο ρυθμός, υπό την μορφολογική προοπτική, απουσιάζει, μιας και η παράθεση δισήμων τρισήμων κλπ, αν δεν δημιουργεί ρυθμικούς κύκλους, δεν δημιουργεί σφιχτή ρυθμική φόρμα, αλλά ελεύθερη. Βέβαια, η άποψή της είναι μία πολύ σεβαστή άποψη. Όμως στη δημοτική μας παράδοση πολλά τραγούδια θεωρούνται «καθιστικά», δεν χορεύονται, ωστόσο στηρίζονται σε απλά ή σύνθετα μέτρα ή και σε ρυθμικούς κύκλους. Εξ αυτού ορμώμενος δοκίμασα κάτι διαφορετικό, χωρίς να βιάσω διόλου τα όσα το παραδεδομένο από τον Αθανάσιο μουσικό κείμενο καταγράφει. Δεδομένου ότι τα μόνα αδιαμφισβήτητα είναι τα τονικά ύψη των σημαδοφώνων, δοκίμασα να εντάξω τα υπέρ μία συλλαβή συναγμένα σημαδόφωνα, καθώς και τα με κόκκινα και μαύρα συνάγματα συναγμένα, σε μία κυκλική ρυθμική προοπτική, θεωρώντας ρευστή την ρυθμική ερμηνεία τους όσο και την ερμηνεία του καταληκτικού σημαδιού του λεγόμενου αποδέρματος ή αποδόματος, ρευστή αλλά εκ των υστέρων αιτιολογούμενη, εφόσον το φορμαλιστικό αποτέλεσμα είναι ικανοποιητικό. Επίσης, το σπουδαίας σημασίας θέμα της χρονικής αγωγής, το οποίο δεν προσδιορίζεται από την σημειογραφία του Αθανασίου, καθώς και το θέμα της δυναμικής και της έκφρασης, διαμορφώθηκαν κατ΄ εκτίμησιν. Προς αυτήν την κατεύθυνση με όπλισε η ιδιότητα του συνθέτη. Επιθυμούσα ένα αποτέλεσμα το οποίο να με ικανοποιεί αισθητικά και το οποίο να αιτιολογείται αλλά και να αιτιολογεί τις ερμηνευτικές επιλογές και δυνατότητες που αφήνει η ασαφής ρυθμικά παλαιά σημειογραφία. Γνωρίζοντας λοιπόν ότι πολλοί μουσικολόγοι θα αντιμετωπίσουν με επιφυλακτικότητα την εργασία μου αυτή, δεν διατείνομαι ότι ερμήνευσα, ή κατά το προσφιλές «εξήγησα» τα τραγούδια της συλλογής, αλλά, μάλλον ως συνθέτης, τα ανασυνέθεσα, έτσι που να με ικανοποιούν ως δικές μου συνθέσεις.

Ευχαριστίες:
Πρώτιστα θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο του Δ.Σ. του Δημοτικού Ωδείου Πετρούπολης, Αντιδήμαρχο, κ. Νίκο Σακούτη, καθώς και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, που αφειδώς και με ζήλο στήριξαν την παραγωγή αυτή.
Ευχαριστώ, τους συνεργάτες μου μουσικούς και τραγουδιστές για την προσφορά τους και ιδιαιτέρως την Αγγελίνα Τκάτσεβα-Σταθοπούλου και την Σπυριδούλα Μπάκα που αφιέρωσαν πολύ χρόνο σε δοκιμές, ώστε να διαμορφώσω μια πρώτη αισθητική εικόνα.
Τους φίλους μου Ανδρέα Ρούσση, Γιώργο Σεργάκη και Λάμπρο Φύκαρη που με τις συνακροάσεις των ηχογραφήσεων με ενθάρρυναν στις αισθητικές μου επιλογές.
Τέλος, ευχαριστώ τον ηχολήπτη μας Σωτήρη Παπαδόπουλο, που πέραν από την άψογη τεχνικώς εργασία του, μας ξεκούραζε με την ζεστή, ευγενική έως καρτερική στάση του στις δύσκολες ώρες των ηχογραφήσεων.

Γιώργος Χατζημιχελάκης

και μια κριτική παρουσίαση του Νίκου Α. Δοντά στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

¡Que viva México!

2010-09-13T23:29:00.006+03:00

Ο Silezukuκ διάλεξε μερικά πλάνα από τα χιλιόμετρα γυρισμάτων που ο Αϊζενστάιν προόριζε να αποτελέσουν υλικό για την περίπου μιας ώρας ταινία του ¡Que viva México!. Καλύτερα να την είχε ονομάσει «Mexican Odyssey»….

Ο Silezukuk έφτιαξε με λιγότερο από 80 πλάνα (μερικά από αυτά επαναλαμβανόμενα) ένα μικρό ταινιάκι διάρκειας ούτε 5 λέπτων. Μου ζήτησε να του προσαρμόσω μια μουσική, αλλά ….. να μην κουραστώ. Εγώ πάλι θεώρησα ότι μου έδινε παραγγελία ο ίδιος ο Αϊζενστάιν. Οπότε προσπάθησα ό, τι καλύτερο μπορούσα.

Τα γυρίσματα του Αϊζενστάιν, όπως .... αναμένεται είναι «βουβά» - 1931 γαρ. Έτσι, προσπάθησα να ενοποιήσω σε μία μουσική φόρμα ως ρυθμικά και μελωδικά στοιχεία ήχους περιβάλλοντος (δανεισμένους από σχετικές βιβλιοθήκες ήχων για σινεμά), μια λούπα - ένα μικρό απόσπασμα από ένα κομμάτι γιορτινό που έπαιζε μια μπάντα από την Oaxaca, ήχους κρουστών και ρυθμικά patterns για να επιτονίσω τη μπάντα και να «δέσω» το σύνολο του φιλμ, μερικές μακρόσυρτες συγχορδίες από συνθεσάϊζερ σε αντίθεση με μια συνεχώς μεταφερόμενη και σταδιακά αποκαλυπτόμενη νοηματικά φράση ενός πιάνου … όλα αυτά μαζί με την έμμονη καμπάνα που χτυπά καθώς τα πλάνα εναλλάσσονται.

Το μοιρολόγι της φώκιας

2010-06-27T00:48:00.017+03:00

Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Διαβάζουν: Ηλέκτρα Γεννατά, Θανάσης Χαλκιάς
μουσική σύνθεση: Γιώργος Χατζημιχελάκης
τσίμπελ: Αλένα Λαπότκα
ηχογράφηση: Σωτήρης Παπαδόπουλος, στούντιο Στέντωρ

Την πολιτιστική σας ταυτότητα παρακαλώ.... Συλλαμβάνεστε.

2010-05-18T15:40:00.007+03:00

Το ζήτημα που ονομάζεται «πολιτιστική ταυτότητα» έχει ως προσφιλές πεδίο μάχης την τέχνη της μουσικής.

Η λογοτεχνία για παράδειγμα, έχοντας ως προφανές και οριοθετημένο εκφραστικό εργαλείο τη γλώσσα του λογοτέχνη, αυτομάτως, με κριτήριο την εθνικότητα της γλώσσας, επιλύει το ζήτημα της εθνικής υπόστασής της. Κατ’ αυτόν τον τρόπον, ήδη από την εποχή των μεσαιωνικών ρομάντζων, η γλώσσα και όχι η φόρμα, όχι το λογοτεχνικό είδος, όχι το ύφος, είναι το κριτήριο για να προσμετρηθεί ένα ποίημα στην ελληνική παραγωγή. Ο Ερωτόκριτος, ως είδος και ως φόρμα, αλλά και δια του ύφους του, ενώ ανήκει στα μεσαιωνικά ρομάντζα της ιπποσύνης, διά της γλώσσας θεωρείται ελληνική ποίηση. Το ανάλογο ισχύει και για τα σονέτα. Το σονέτο είναι ένα ιταλικό είδος ποίησης (πρωτοεμφανίστηκε τον 13ο αιώνα, εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και επιβίωσε για αιώνες - στην φόρμα του γράφαν ποιητές ακόμα και της ρομαντικής εποχής). Αλλά ένα σονέτο στην ελληνική γλώσσα θεωρείται ελληνική ποίηση. Τόσο ελληνική όσο και ένα δημοτικό τραγούδι.

Με τη ζωγραφική πάλι, το ζήτημα δεν τίθεται καν. Η προσωπικότητα του Γκρέκο έχει ήδη από την εποχή της Αναγέννησης ακυρώσει κάθε δίλλημα στις νεοελληνικές συνειδήσεις έστω και εάν ο Κόντογλου προσπάθησε να ξαναθέσει το ζήτημα. Το ίδιο το ρεύμα της Αναγέννησης, άλλωστε, λόγω της ελληνοκεντρικότητάς του βρίσκεται στο απυρόβλητο, και ως προπάτορας θεωρούμενο των εικαστικών ρευμάτων που ακολουθούν έως και τα τέλη του 19ου αιώνα, απαλλάσσει και αυτά από κάθε κατηγορία. Οπότε, η ζωγραφική του Λύτρα θεωρείται ελληνική, δημιουργώντας το κεκτημένο για κάθε έργο έλληνα ζωγράφου ή εικαστικού να θεωρείται ελληνικό, χωρίς κανένα άλλο κριτήριο πλην της καταγωγής του ζωγράφου.

Με τον χορό τα πράγματα ακόμα πιο απλά. Υπάρχουν οι δημοτικοί, οι λαϊκοί, οι μοντέρνοι χοροί, και … ο χορός. Αλλά δεν νοιάζεται κανένας - δυστυχώς ο χορός δεν έχει αποκτήσει ακόμα την παρουσία που του αξίζει, παρότι υπάρχουν πολλοί αξιολογοι δημιουργοί. Περίπου έτσι είναι τα πράγματα και στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Μοιάζει να είναι σαφές στον καθένα ότι ελληνικό είναι ένα έργο αν προέρχεται από Έλληνες δημιουργούς, τουλάχιστον κατά πλειοψηφία, όπως συμβαίνει και με τις ελληνικές ομάδες μπάσκετ που μας γεμίζουν εθνική περηφάνια όταν παίζουν στο φάιναλ φορ. Μπορεί τα ζητήματα πολιτιστικής ταυτότητας να απασχολούν τους δημιουργούς, όχι όμως και το κοινό. Μόνον το κοινό της μουσικής έχει το προνόμιο να προβληματίζεται περί εθνικής ταυτότητας. Ιδού:

Αντιμετωπίζεται, άραγε, με τον ίδιο τρόπο μία όπερα όπως η Φλόρα Μιράμπιλις του Σπυρίδωνος Σαμάρα, η οποία μάλιστα έχει ιταλικό λιμπρέτο και έκανε καριέρα στην Σκάλα του Μιλάνου; Θεωρείται έργο που έχει τα ίδια διαπιστευτήρια ελληνικότητας με ένα τραγούδι του Βαμβακάρη;

Αφήνω, στην άκρη το ότι σε ένα τραγούδι του Βαμβακάρη μπορούμε να βρούμε βασικά μουσικά στοιχεία κοινά με την παράδοση της τουρκικής μουσικής – σας προκαταλαμβάνω μάλιστα, σπεύδοντας να πω ότι τόσο αυτό που ονομάζουμε [νέο]ελληνικό όσο και αυτό που ονομάζουμε τουρκικό, συνέζησαν και συνομίλησαν επί 400 χρόνια, και μάλιστα υπό άλλην ονομαστική σκέπη: ρωμαίικο και οθωμανικό.

Αν όμως τα ειδολογικά πλαίσια δεν είναι κριτήριο εθνικότητας για την λογοτεχνία, και τις άλλες τέχνες, πώς γίνεται και έχουμε τόσο σαφή άποψη και συνάμα σύγχιση (sic) περί της ελληνικότητας, ή της τουρκικότητας, ή της ιταλικότητας ενός μουσικού έργου. Νομίζω, ότι η οιαδήποτε κρίση περί αυτού εκπορεύεται από τις μετρήσεις οικειότητας που αυθόρμητα κάνει ο καθένας μας σε ένα έργο εκκινώντας από όσα βιωματικώς του έχουν ενσταλαχθεί μέσω των τραγουδιών που ακούει από μικρός. Ο αυτοματισμός ελληνικός στίχος = ελληνικό τραγούδι είναι το βασικό κριτήριο ταξινόμησης. Από κει και πέρα, η ρυθμολογία, η ηχητική, το ύφος, αντί να αποτελούν ειδοποιά στοιχεία, αποτελούν αδιάφορα παρελκόμενα.

Η Φλόρα Μιράμπιλις στα αφτιά του Έλληνα είναι ιταλική όπερα. Και το περίεργο δεν είναι αυτό. Το περίεργο είναι ότι ο Βαφτιστικός του Θεόφραστου Σακελλαρίδη στη συνείδηση του κοινού είναι ελληνικό έργο. Παρότι η ηχητική, το ύφος (όχι το ύψος) είναι παρόμοια. Λοιπόν; Τι είναι αυτό που μας κάνει να αντιμετωπίζουμε τα πράγματα έτσι; Γιατί ο Μπετόβεν ή ο Βέρντι θεωρείται πολιτιστικός εισβολέας, όχι όμως και ο Τζιότο ή ο Πικάσο ή ο Γκαίτε, ή ο Πήτερ Στάιν. Και γιατί ο Ξενάκης, ο Σκαλκώτας, ο Μητρόπουλος, θεωρούνται σύμμαχοι του Μπετόβεν στην πολιτιστική του εισβολή;

Διότι και τα δάκρυα για την Κάλλας χύθηκαν όχι για τη φωνή της και γι αυτά που θεϊκά όπως τα τραγουδούσε δεν θα ξανακουστούν, αλλά για το μελό όπως παρουσιάστηκε του βίου της, και πρώτ’ απ’ όλα επειδή ήταν δικό μας κορίτσι. Ελληνίδα. Διότι δεν μας αρέσει ο Μπετόβεν. Μας αρέσει όταν τον ερμηνεύει ο Σγούρος.

Κακά τα ψέμματα. Το ελληνικό κοινό θρέφεται με τραγούδι. Και γι αυτό κάλλιστα μπορεί να μιλάει για ελληνικό ροκ, αλλά πάντα θα ακούει με δυσπιστία και θα αντιμετωπίζει ως ξενόφερτο ό, τι άλλο δεν συγκαταλέγεται στο είδος «τραγούδι». Τα όσα διαπραγματεύεται το τούρκικο φιλμάκι μας εκπροσωπούν πλήρως για το πώς αντιλαμβανόμαστε μουσικώς (αλλά και γενικώς) την έννοια πολιτιστική ταυτότητα και κατ’ επέκτασιν την έννοια πολιτιστική εισβολή. Και μάλιστα το ότι τα δόρατα του δημοτικού τραγουδιού - ευπρόσδεκτη η συμμαχία των türkü - κατανικούν τα τυφέκια των λακέδων του Μπετόβεν, είναι κάτι που εξακολουθεί να μας γεννά αισθήματα ικανοποίησης και περηφάνιας, και ας μη ζούμε στο 1974.

Ας πολεμήσουμε στερεοτύπως λοιπόν "τη λαίλαπα του ΔΝΤ" με τη Λέγκω του Μαρκόπουλου. Δοκιμασμένο όπλο. Μόνο που στρέφεται κατά του μυαλού μας.

η συζήτηση γίνεται εκεί....

Η κιθάρα ... ξαπλωμένη

2010-05-07T23:29:00.009+03:00

Η εξωτική χαβάγια (Hawaian Steel Guitar) - πολύ της μόδας προπολεμικά και μεταπολεμικά και στο ελληνικό ελαφρό τραγούδι ( "με τις υπέροχες χαβάγιες του Ζοζέφ Κορίνθιου" θυμάμαι , παιδάκι, να ακούω συχνά στο ραδιόφωνο του '60 από τους εκφωνητές των εκπομπών ελαφρού τραγουδιού ).

Η κιθάρα της αφρικάνας ... (για την γνωστοποίηση ευχαριστώ τον Silezukuk)

Και η κιθάρα σε θέση ... κότο, στο έργο ενός μυστικιστή της μουσικής:
Ko-Tha I του συνθέτη Τζιακίντο Σέλσι (Giacinto Scelsi). Παίζει ο Gaku Yamanda.

Μια ηχογράφηση εκ προοιμίου ιστορική

2010-05-06T20:29:00.000+03:00

Απόσπασμα από το ρεσιτάλ του μαέστρου Prof. Γιώργου Χατζηνίκου (γεννημένος το 1923), που πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Τέχνης "Εστουδιαντίνα" στη μνήμη της Μαργαρίτας Δαλμάτη, το Σάββατο 24 Απριλίου 2010.

Robert Schumann (1810-1856): Davidsbündlertänze, opus 6, part I
recording, montage: Γιάννης Γουμενάκης

εικόνες από μιαν έκθεση

2010-05-03T20:24:00.001+03:00

ΛΥΚΟΦΩΣ_ΛΥΚΑΥΓΕΣ

για τον Γρηγόρη και τη Νέλλη

Τα φλάμπουρα και τα τοτέμ
που άλλοτες μοιάζαν με αρματωσιά υπερωκεάνειου
κι άλλοτες φέρνανε σε σκιάχτρα γλυπτικά
υποχωρούν.

Από την εισβολή του μαύρου και του μωβ
οι κατακόρυφες μορφές
συγκλίνουν πλέον προς αρχαίους στύλους
ενώ το πάλαι απροσδιορίστου
προελεύσεως φως
παραδίδεται
έστω και με φετφάδες διαβαθμισμένο
στο γκρίζο.

Τριγύρω άυλα δέντρα.

Είναι καιρός να πλημμυρίσει
ο ουρανός
από ανάστροφη βροχή
αποδημητικών πουλιών.

βράδυ μετά τα εγκαίνια της έκθεσης του Γρηγόρη Σεμιτέκολο

Μουσικοθεατρικό Αναλόγιο με σχολικά κείμενα

2010-04-15T14:32:00.006+03:00

στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Πετρούπολης
Παρασκευή 16 και Τρίτη 20 Απρίλη, στις 11.30 το πρωί
παραστάσεις για τους μαθητές της Β' Λυκείου των σχολείων της Πετρούπολης.

Τρία κείμενα από το ανθολόγιο της Β’ Λυκείου

διαβάζουν οι ηθοποιοί: Ηλέκτρα Γεννατά και Θανάσης Χαλκιάς

1. Το μοιρολόγι της φώκιας, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

μουσική σύνθεση: Γιώργος Χατζημιχελάκης

για ηχογραφημένα παραδοσιακά όργανα, ηλεκτρονικό φόντο και σαντούρι

σαντούρι: Αλένα Λαπότκα

2. Τοπίο, του Στρατή Μυριβήλη

μουσική σύνθεση: Παναγιώτης Πανάκος

για πιάνο και φλάουτο

φλάουτο: Μυρτώ Χρυσανθοπούλου,

πιάνο: Παναγιώτης Πανάκος

3. Οι τρεις άδειες καρέκλες, του Γιάννη Σκαρίμπα

μουσική σύνθεση: Παναγιώτης Λυκούδης

για τρομπόνι, σαντούρι, πιάνο και ηλεκτρονικό φόντο

τρομπόνι: Παναγιώτης Λυκούδης,
σαντούρι: Αλένα Λαπότκα,
πιάνο: Παναγιώτης Πανάκος

Πεντατονικές

2010-04-12T02:16:00.007+03:00

Πεντατονικές ή πενταφθογγικές (αλλά και πεντάτονα ή πεντάφθογγα) ονομάζονται οι κλίμακες που απαρτίζονται από πέντε φθόγγους υπό τους εξής όρους:

1. Η κλίμακα ολοκληρώνεται στην 8α.

2. Τα μεταξύ των φθόγγων διαστήματα είναι βήματα 2ης μικρής ή μεγάλης και 3ης μικρής ή μεγάλης.

3. Μια τριάδα από διαδοχικές 2ες και ένα ζεύγος από διαδοχικές 2ες διαχωρίζονται από 3ες, αποκλείοντας έτσι στη δομή τής κλίμακας να υπάρξει διαδοχή φθόγγων με τη μορφή αρπέζ.

4. Η πορεία των βημάτων, παρά τις όποιες δυνατότητες εναρμόνιας γραφής των φθόγγων, ανάγεται σε διατονική.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, έχουν αποκλειστεί όλες οι υπόλοιπες μορφές οι οποίες απαρτίζονται μεν από 5 φθόγγους, ωστόσο χρησιμοποιούν ως βήματα διαστήματα μεγαλύτερα της 3ης μεγάλης. Ο βασικός λόγος αυτού του περιορισμού είναι ότι οι παραδοσιακές πεντατονικές κλίμακες που απαντώνται στους διάφορους μουσικούς πολιτισμούς και αποτελούν σημείο εκκίνησης για μία ολοκληρωμένη παραγωγή πεντατονικών κλιμάκων μέσω τής συνδυαστικής, έχουν τους παραπάνω 4 όρους ως βασικά τους χαρακτηριστικά – χαρακτηρίζονται δηλαδή κατά βάσιν από το ότι δεν έχουν περισσότερες από δύο διαδοχικές 2ες (μικρές ή μεγάλες). Με άλλα λόγια αποκλείονται οι μορφές που θα απαρτίζονταν από ένα τετράχορδο (με τρεις διαδοχικές 2ες) και οιονδήποτε άλλον υπερκείμενο του τετραχόρδου φθόγγο, και φυσικά όλα τα πεντάχορδα.

Υπό τους ανωτέρω όρους, σχηματίζονται οι εξής 10 μήτρες κλιμάκων*:

* οι μήτρες αυτές σχηματικά παρουσιάζονται με έναν κύκλο χωρισμένο σε δώδεκα τομείς, όπου καθένας τομέας αντιστοιχεί σε έναν από τους δώδεκα φθόγγους της 8ας. Ο τύπος αυτός παρουσίασης διευκολύνει το μάτι να εξετάσει από οιοδήποτε σημείο εκκίνησης τα μεταξύ των φθόγγων διαστήματα.

Λόγω της τροπικότητας που παραδοσιακά διέπει την πεντατονική μουσική, επιτρέπεται σε κάθε φθόγγο ενός πεντατόνου να αποτελέσει βαθμίδα τελικής κατάληξης μιας μελωδίας. Ο όρος «τελική κατάληξη», νομίζω είναι καταλληλότερος για τα τροπικά συστήματα να σημαίνει εξειδικευμένα, τηρουμένων των αναλογιών ό, τι αντίστοιχα σημαίνει ο όρος «τέλεια πτώση» στην τονική μουσική. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, κάθε μήτρα με το ίδιο υλικό φθόγγων γεννά πέντε τρόπους διαφοροποιούμενους ως προς την τελική κατάληξη, άρα οι δέκα μήτρες μας δίνουν δέκα πεντάδες, σύνολο 50 πεντατονικούς τρόπους. Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθενται ανά μήτρα, οι πέντε εκδοχές κλιμάκων που μπορούν να παραχθούν από αυτήν, εκτεθειμένες από την ίδια βάση (C/Do).

Ακολουθεί ένας πίνακας που ταξινομεί εκείνες τις πεντατονικές κλίμακες οι οποίες θεωρούμενες ως ελλιπείς επτατονικές, έχοντας ΙΙΙ βαθμίδα, μπορούν να κατανεμηθούν με βάση το γένος (δηλαδή ως ελάσσονες και μείζονες). Αυτές συνολικά είναι οι 33 από τις 50.

Πιστεύω ότι παρά την παραδοσιακή τροπική συμπεριφορά των πεντατονικών κλιμάκων, η ελκτική δύναμη που ασκείται μεταξύ φθόγγων που απέχουν κατά ημίτονο, καθώς και ο έστω καθ’ υπόνοια τονικός προσανατολισμός των τριτόνων, υπαγορεύουν την ανάγκη να τονίσουμε ότι η μόνη μήτρα στην οποία δεν περιλαμβάνονται ημιτόνια και τρίτονα είναι η μήτρα 9.

Η καταγωγή των πεντατονικών. Οφείλουμε, επίσης να πούμε ακροθιγώς ότι οι πεντατονικές κλίμακες θεωρούνται κατά δύο τρόπους-φάσεις, ως προς την γένεσή τους.

Κατά την πρώτη φάση , απετέλεσαν αρχέγονες δομές οργάνωσης του φθογγικού υλικού, δηλαδή η δημιουργία τους προηγήθηκε αυτής των επτατονικών κλιμάκων. Αυτές οι κλίμακες είναι λίγες στον αριθμό, περιοριζόμενες στα παράγωγα της μήτρας 9, και απαντώνται σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς. Επίσης, ο τρόπος 3.1 είναι ιδιαίτερα διαδεδομένος στις αρχέγονες παραδόσεις της Άπω Ανατολής.

Κατά τη δεύτερη, με πρότυπο τη δομή των αρχέγονων πεντατονικών κλιμάκων, ακολούθησε μια τεχνητή αναπαραγωγή πεντατονικών κλιμάκων με αφαίρεση βαθμίδων από επτατονικές κλίμακες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν οι ελάσσονες πεντατονικές με την V σε διάστημα 5ης καθαρής από την I, οι ελάσσονες 2.3, 5.3 και 9.3, καθώς και οι μείζονες με τριημιτόνιο μεταξύ II-III βαθμίδας. Αυτές τις τεχνητές πεντατονικές, άλλες τις συναντάμε στην παραδοσιακή ινδική μουσική, ή σε πολιτισμούς της Άπω Ανατολής, και άλλες στην τζαζ. Στην παρούσα μελέτη, όπως προείπαμε, εξετάστηκαν όλες οι συνδυαστικές δυνατότητες παραγωγής πεντατονικών με βάση τους προεκτεθέντες 4 όρους.

Η αρμονία. Το μέγα θέμα τής εναρμόνισης των πεντατονικών πρέπει να προσεγγιστεί πιστεύω με δύο τρόπους.

Πρώτον με μία διεξοδική μελέτη παραδοσιακής εναρμόνισής τους, όπως αυτή πραγματοποιείται σε διάφορους μουσικούς πολιτισμούς. Ενδεικτικά και συνοπτικά θα αναφέρουμε, 1) τον ισοκράτη της βάσης (ινδική μουσική), 2) την ηπειρώτικη πολυφωνία, βασισμένη στον ισοκράτη, την κύρια μελωδία (που πραγματοποιείται από τον διάλογο του ρίχτη και του πάρτη), και δύο ακόμα συνηχητικές φωνές (κλώστης και κλάφτης) που δημιουργούνται με ελεύθερο «βοκαλιστικό» χειρισμό του φθογγικού υλικού της σκάλας, 3) την μουσική των Άνδεων που εναρμονίζει «φτωχικά» με τρίφωνες συγχορδίες προερχόμενες από το υλικό που παρέχει η κάθε σκάλα, και τέλος 4) τη τζαζ μουσική που εναρμονίζει τις πεντατονικές μελωδίες χωρίς να περιορίζεται στενά στο αρμονικό υλικό που οι ίδιες παρέχουν.

Κατά δεύτερον, μια προσωπική ακουστική προσέγγιση του υλικού από τον συνθέτη, θα τον οδηγήσει σε δικές του επιλογές εναρμόνισης, οι οποίες μπορούν να βασιστούν σε έναν συνδυασμό των παραδοσιακών τεχνικών, ή σε όποια άλλη κατεύθυνση.

Ιδιαίτερα πρόσφορο βρίσκω ένα κλίμα διτονικότητας που μπορεί να προκύψει από την αντίθεση δύο ομάδων φθογγικού υλικού: αφενός μιας πεντατονικής μήτρας και αφετέρου των υπόλοιπων 7 φθόγγων, πχ: α) η πεντάφθογγη μήτρα 1 C-Db-Ebb-Gb-Ab και β) οι υπόλοιποι 7 από τους 12 φθόγγους τής 8ας δίνουν την επτάφθογγη μήτρα D#-E-F-G-A-Bb-C. Διτονικότητα επίσης παράγεται με χρήση της ίδιας μήτρας από δύο διαφορετικές βάσεις κατάλληλα επιλεγμένες, έτσι ώστε οι δύο ομάδες φθογγικού υλικού να είναι ολότελα διαφορετικές (πχ η μήτρα 1 από Ντο και από Ρε# παρέχει δύο ομάδες φθόγγων: α) C-Db-Ebb-Gb-Ab και β) D#-E-F-A-B). Κάτι ανάλογο μπορεί να γίνει με συνδυασμό δύο μητρών, πχ η μήτρα 2 από C δίνει C-Db-Eb-Gb-Ab και η 6 από D δίνει D-E-F-A-Bb.

Αναμονή...

2010-03-18T22:12:00.001+02:00

animation για το κομμάτι ΚΑΛΑΝΤΑ για ΤΣΙΜΠΕΛ και ΤΣΕΛΟ

παίζουν:
Αγγελίνα Τκάτσεβα τσίμπελ
Κωντσαντίνος Σφέτσας τσέλο

Σπουδή στο HighC No 13

2010-03-03T21:06:00.058+02:00

μια φανταστική βαρκαρόλα για ένα φανταστικό πιάνο

Η λέξη "φανταστική", στην τρέχουσα γλώσσα, έχει απωλέσει την κυριολεκτική σημασία της και έχει καταστεί συνώνυμη με τις λέξεις "υπέροχη", "πάρα πολύ ωραία". Στον υπότιτλο του κομματιού αυτού, η λέξη "φανταστική" χρησιμοποιείται κυριολεκτικά, οπότε "μια φανταστική βαρκαρόλα" σημαίνει "μια βαρκαρόλα τής φαντασίας [μου]". Στη φράση "φανταστικό πιάνο", όμως, η σημασία τής λέξης "φανταστικό", διόλου δεν θα πείραζε, εκτός του να εκληφθεί κυριολεκτικά, να σημαίνει παράλληλα και το υπέροχο. Κι αυτό επειδή το "υπέροχο" περιβάλλον τού HighC επιτρέπει το εικονικό χόρδισμα ενός πιάνου με την ευκολία που κάποιος απρόσκοπτα κάνει κάτι στον χώρο τής φαντασίας του. Το πιάνο αυτό τής φαντασίας [μου] είναι μικροτονικά κουρδισμένο, έτσι που δεν μπορεί να κουρδιστεί μικροτονικά ένα πιάνο τής πραγματικότητας, χωρίς να χρειαστούν πολλές ώρες προετοιμασίας. (Ο λόγος, βέβαια, της χρήσης τού ηχοχρώματος του πιάνου, σε μία μικροτονική ηλεκτρονική σύνθεση, δεν είναι άλλος από το ότι, όπως πιστεύω, την καθιστά ακόμα πιο εξωτική στο άκουσμα, μιας και το πιάνο είναι από τα όργανα που κατ' εξοχήν έχουμε συνηθίσει να είναι "καλά συγκερασμένα".). Όμως, το κομμάτι αυτό αρέσκομαι στο να το θεωρώ ως ένα πρόπλασμα για ένα κομμάτι που φιλοδοξώ να γράψω για ένα πιάνο τού ... πραγματικού κόσμου. Και εκεί η δυσκολία δεν βρίσκεται στο να προβλέψεις όλες τις λεπτομέρειες του χορδίσματος του πιάνου και να γράψεις το κομμάτι. Η δυσκολία τού πραγματικού κόσμου είναι ότι με πολύ δικό σου κόπο σού παραδίδεται ώστε να πραγματοποιήσεις αυτά που σχεδίασες αρχικά στη φαντασία σου και μετά κατέγραψες στο χαρτί. Δηλαδή να σου προσφερθεί ένα πιάνο, σε μία αίθουσα συναυλιών (στο καλύτερο όνειρο σου), που θα σου επιτραπεί να το κουρδίσεις όπως θέλεις, και να παραμείνει έτσι κουρδισμένο ώστε ένας πιανίστας (ή μία ωραία πιανίστα ακόμα καλύτερα) να μελετήσει το κομμάτι και μετά να το παρουσιάσει ή να το ηχογραφήσει. To HighC λοιπόν ταιριάζει μια χαρά στην τεμπέλικη φύση μου. Κι αυτό επειδή όλα αυτά που θεωρώ δυσκολίες τής πραγματικότητας θα μπορούσα κάλλιστα να τα πραγματοποιήσω στο χώρο τού δωματίου μου με θύματα το πιάνο μου και την υπομονετική γυναίκα μου (και ακόμα χειρότερα με εμένα εκτελεστή).

Μύρισε άνοιξη...

2010-02-27T02:26:00.002+02:00

ΕΑΡΙΝΟ για 6 ερμηνευτές

έπαιξαν οι:
Νέλλη Σεμιτέκολο και Χλόη Καμπέρου (πιάνο και φωνή)
Αγγελίνα Τκάτσεβα (τσίμπελ, πιάνο και φωνή)
Όλγα Αρτικοπούλου (τσέλο, πιάνο και φωνή)
Παναγιώτης Λυκούδης (τρομπόνι)
Γιώργος Χατζημιχελάκης (ούτι, μπεντίρ, καθώς και σύνθεση)

ATHENAEUM (Μάης 2008)

ιδού και η παρτιτούρα

adoramus, σπουδή αρ. 12 με το HighC

2010-02-21T08:34:00.004+02:00

Δοκίμασα μιαν ζωγραφική αντίστιξη μελωδιών και συμβάντων πάνω σε κλίμακες που έχουν φτιαχτεί με βάση το 1/4 του τόνου, προσπαθώντας να αποδείξω ότι οι συνηχήσεις που προκύπτουν είναι εύηχες, κάτι που ούτως ή άλλως είναι θέμα γούστου.....

αφιερωμένο στον δάσκαλό μου Θόδωρο Αντωνίου για την ονομαστική εορτή του.

"ζωγραφίστηκε με το πρόγραμμα HighC"

“CONCERTANTE”

2010-01-29T00:31:00.011+02:00

Κυριακή, 7 Φεβρουαρίου 2010 (20:30), Μουσείο Μπενάκη
(κτήριο οδού Πειραιώς, Πειραιώς και Ανδρονίκου 138)

Ιωσήφ Παπαδάτος: Τα Τρία Μονοπάτια (α' εκτέλεση)
Θέαση – Διαλογισμός – Δράση

οp. 94 για τρεις σολίστες και ορχήστρα εγχόρδων.

Σολίστ:
Δημήτρης Μαρίνος μαντολίνο
Αλέξανδρος Κρητικός κιθάρα
Μαρία Μπιλντέα άρπα

Γιώργος Χατζημιχελάκης : Toy Suite (α' εκτέλεση)
σε πέντε μέρη: Είσοδος - Χορός 1 -Χορός 2 – Ρηλάξ - Έξοδος

για τσίμπελ, αγγλ. κόρνο, κοντραμπάσο, κρουστά και έγχορδα

Σολίστ:
Αγγελίνα Τκάτσεβα τσίμπελ
Κώστας Τηλιακός αγγλ. κόρνο
Τάσος Κάζδαγλης κοντραμπάσο
Μιχάλης Διακογιώργης, Χρήστος Λιάτσος κρουστά

---------------------------

Ιάκωβος Κονιτόπουλος : Κοντσέρτο για όμποε d’ amore (α' εκτέλεση)

Σολίστ:
Χριστίνα Παντελίδου όμποε d' amore

Philip Glass: Concerto για τσέμπαλο και ορχήστρα δωματίου

Σολίστ:
Γιούλη Βεντούρα τσέμπαλο

Την Ορχήστρα των Χρωμάτων διευθύνει ο Μίλτος Λογιάδης

γιορτάζοντας τον δάσκαλο

2010-01-28T01:13:00.002+02:00

Πέμπτη 4 Φεβρουαρίου 2010, 20.30

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος

Γιορτάζοντας τα 75 χρόνια
του Θόδωρου Αντωνίου

Με τέσσερα έργα γραμμένα ειδικά ή παρουσιασμένα στο παρελθόν από την Καμεράτα - Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής, η ορχήστρα υπό τη διεύθυνση τεσσάρων μαέστρων και με τη συμμετοχή τεσσάρων σολίστ γιορτάζει τα 75α γενέθλια του Θόδωρου Αντωνίου, στη συναυλία -αφιέρωμα που πραγματοποιεί το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Η Καμεράτα - Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής παρουσιάζει:

Celebration VII για ορχήστρα εγχόρδων
Διευθύνει ο Μίλτος Λογιάδης.

Concerto για έγχορδα και κρουστά
Δημήτρης Δεσύλλας και Θόδωρος Μιλκόβ, κρουστά
Διευθύνει ο Νίκος Τσούχλος.

Jeux για σόλο τσέλο και ορχήστρα εγχόρδων
Ρενάτο Ρίπο, τσέλο
Διευθύνει ο Ιάκωβος Κονιτόπουλος.

Noble songs for a noble artist
για μέτζο σοπράνο και ορχήστρα εγχόρδων
Μαργαρίτα Συγγενιώτου, μέτζο σοπράνο.
Διευθύνει ο Θόδωρος Αντωνίου.

Modern-e-quartet στο BIOS, Τετάρτη 13 Γενάρη, στις 9 το βράδυ

2010-01-06T18:52:00.024+02:00

Η Ekfrassis Productions παρουσιάζει το ηλεκτρικό κουαρτέτο εγχόρδων Modern-e-Quartet σε μία παράσταση-συναυλία στις 13 Ιανουαρίου 2010 που θα δοθεί στο Bios Πειραιώς 84, στις 9 το βράδυ.

Τέσσερεις καταξιωμένοι και ανήσυχοι μουσικοί από τον χώρο της κλασσικής μουσικής, ξεπερνούν τα όρια και συνδιαλέγονται με νέες μορφές έκφρασης. Ο συνδυασμός του ηλεκτρικού ήχου με το ηλεκτρονικό background και video art δημιουργούν μια multimedia παράσταση με ιδιαίτερη ταυτότητα. Οι συνθέσεις γραμμένες όλες για το κουαρτέτο αγγίζουν τα σύγχρονα προβλήματα του ανθρώπου με έντονα πολιτική διάθεση.

Το νέο CD Modern-e-QuartetVoluntary Electrocution , περιλαμβάνει τις συνθέσεις των Athens Arts Ensemble, Paul Evernden, Κώστα Ηλιάδη, Κώστα Κατωμέρη, Φανής Κοσώνα, Σπύρου Μακαρούνα, Μάριου Τσάνγκαρη, Γιώργου Χατζημιχελάκη, που θα ακουστούν στην παράσταση.

συντελεστές παράστασης:

Modern-e-Quartet

Κώστας Αναστασόπουλος, βιολί Ι

Στέλλα Καρυτινού, βιολί ΙΙ

Μάριος Δαπέργολας, βιόλα

Christopher Humphrys, τσέλο

Με την Βάλια Τσιμπλακάκη (από τους Athens Arts Ensemble) πλήκτρα

Sound: Κώστας Μπώκος, Studio 19

Σκηνοθεσία: Τζένη Αρσένη

Special Guests: George Pilali, Μίμης Καφούσιας, Πάνος Κολιαβασίλης

Κάτι αιώνες και αρκετά χιλιόμετρα ... προς δυσμάς ... ή προς ανατολάς;

2009-12-28T22:18:00.067+02:00

Μέρος Α'

_____________________

Μεταφράζω από το ΜΕΓΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΝ του Χρυσάνθου του Μαδυτινού (έκδοση 1832), από το ΒΙΒΛΙΟΝ Ε' Κεφάλαιο Ζ' "Περί Αρμονίας", το μέρος εκείνο που αναφέρεται στην δυτική Αρμονία. Το κείμενο μας δίνει ανάγλυφα την απόσταση των εποχών μας, αλλά και την πολιτιστική απόσταση Δύσης και Ανατολής, τουλάχιστον όπως την αντιλαμβάνεται ή όπως θέλει να την αντιλαμβάνεται ο Χρύσανθος - χαρακτηριστικά διαφωτιστική είναι η τελευταία παράγραφος.

Επισημαίνω ότι όλα τα εντός παρενθέσεων ή αγκυλών είναι διευκρινιστικές σημειώσεις δικές μου. Τα εντός παρενθέσεων είναι επεξηγηματικά σχόλια, τα εντός αγκυλών συμπληρώνουν το νόημα.

______________________

σελ. 220

456. ……………

Η Αρμονία είναι μια σειρά από συμφωνίες (=συνηχήσεις, συγχορδίες), που διαδέχονται η μία την άλλη, και που είναι αρεστές στο άκουσμα (α). Και όπως η μελωδία παράγεται από τον συνδυασμό φθόγγων, έτσι και η Αρμονία διαμορφώνεται με τον συνδυασμό συμφωνιών.

457. Η συμφωνία κατ’ αυτούς [τους ευρωπαίους] απαρτίζεται όχι μόνο από δύο φθόγγους, όπως πχ γα κε (do mi), αλλά και από τρεις, όπως γα κε νη (do mi sol), ή και τέσσερεις: γα κε νη Γα (do mi sol Do), ή και πέντε: γα κε νη βου Γα (do mi sol si Do). ^{υποσημείωση 1}

458. Μέρη (φωνές, περιοχές, έκταση φωνών) της Αρμονίας, τα κυριότερα, είναι τρία: το Υπατοειδές (χαμηλό), το Μεσοειδές (μεσαίο) και το Νητοειδές (υψηλό). Καθένα απ’ αυτά αν και αποτελεί ολοκληρωμένη μελωδία, εν τούτοις υπηρετεί ένα κοινό μέλος (υπενθυμίζεται ότι μέλος = μελωδία-ρυθμός-λέξεις), όμως με φθόγγους διαφορετικού ύψους (ποσόν=ύψος / pitch) που συνηχούν, είτε σύμφωνα (κατά την αρχαία ορολογία σύμφωνα διαστήματα είναι η τέλεια 8η, 5η και 4η), είτε παράφωνα (3ες και 6ες , μικρές και μεγάλες) και που βρίσκονται εντός του κάθε μέρους (μέσα στην έκταση κάθε φωνής). Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αν μια αρμονική ακολουθία αρχίζει από τους φθόγγους ζω δι βου (fa# re si), το υπατοειδές μέρος (η χαμηλή φωνή) θα αναλάβει τον φθόγγο βου (si)• το μεσοειδές τον δι (re), και το νητοειδές τον ζω (fa#). Πολλές φορές η αρμονία απαρτίζεται από περισσότερα μέρη (φωνές).

459. Η Aρμονία ψάλλεται από πολλούς• επειδή ένας με μία φωνή δεν μπορεί να ψάλλει όλα τα μέρη της Αρμονίας. Οπότε, όταν οι συγχορδίες τοποθετούνται έτσι που να διαδέχεται η μία την άλλη, τότε καθένας ψάλτης [χορωδός] ψάλλει με τη φωνή του τους φθόγγους που ανήκουν στο δικό του μέρος, όποιο του ανατεθεί, μεταβαίνοντας από τον φθόγγο μιας συγχορδίας στον φθόγγο της επόμενης, και αν, καθώς συνηχούν οι φωνές των ψαλτών, αυτό το μίγμα φωνών αρέσει στους ακροατές, τότε λέμε ότι εκτελείται σωστά η Αρμονία. Και αυτός ο τρόπος τού να ψέλνουν όλοι μαζί λέγεται Συνωδία (συν+ωδή) - Accompagnement.

(α) Υπάρχουν και άλλοι πολλοί ορισμοί της Αρμονίας, όπως αυτός: Αρμονία είναι η τέχνη τής τέρψης τής ακοής μέσω τού συνταιριάσματος πολλών φθόγγων που ακούγονται ταυτόχρονα.

__________________________

σελ. 221

460. Διδάσκουν [οι ευρωπαίοι] δύο μεθόδους Συνωδίας. Η μία είναι αυτή που πραγματοποιείται γενικά στις φωνητικές συνθέσεις , στην Ψαλμωδία. Η άλλη είναι εκείνη που πραγματοποιείται μέσω των οργάνων. Η πρώτη λοιπόν μέθοδος, η οποία είναι και αρχαιότερη, απαιτεί ο φθόγγος κάθε μέρους (φωνής) να «αντικρύζει» τον κάθε φθόγγο των άλλων μερών (φωνών) • και οι συλλαβές των λέξεων του μέλους μπορεί να λέγονται από τους ψάλτες είτε συγχρόνως, είτε όχι, ανάλογα με το είδος της Αρμονίας. Συνηθίζεται μάλιστα, να ανατίθεται η αρχή τού μέλους στη μεσαία φωνή (στον tenoro) και να πραγματοποιείται με τέλειες συμφωνίες. (εδώ γίνεται αναφορά μάλλον στην πρώιμη πολυφωνία και στις τεχνικές τού organum και του conductus).

461. Η σύνθεση ενός μέλους γίνεται με κριτήριο την τέρψη της ακοής, χωρίς να τηρούνται κάποιοι κανόνες, ή έστω με λίγους κανόνες. Και από τη μια μεριά, κάθε μέλος αν πετύχει τον στόχο τού να αρέσει, τότε εγκρίνεται, χωρίς να ταξινομείται με κριτήριο κάποιους κανόνες. Κι όποιο δεν αρέσει, με παρόμοιο τρόπο αποδοκιμάζεται. Η Αρμονία, απ’ την άλλη, κατασκευάζεται καταστρώνεται και γράφεται, βασιζόμενη σε κανόνες, χωρίς να δοκιμάζεται πάντοτε ακουστικά. Και αφού με αυτόν τον τρόπο συντεθεί, ψάλλεται και συχνά συμβαίνει να γίνεται αρεστή [στην ακοή]. Εν κατακλείδι, από τα δύο αυτά είδη τής [δυτικής] Μουσικής, το ένα δημιουργείται με αυτόματο τρόπο, και το άλλο, η Αρμονία δηλαδή, με τέχνη. Και το μέλος μπορεί να το συνθέσει ακόμα και ο εντελώς αμύητος στην Μουσική, και αρέσει περισσότερο σχεδόν και από τον Θάμυρι. Αρμονία όμως μπορεί να δημιουργήσει μόνον αυτός που έχει διδαχτεί τους κανόνες της Μουσικής.

462. Οι κανόνες αυτής της Αρμονίας [της δυτικής] είναι τόσοι πολλοί που μπορούν να γεμίσουν βιβλίο ολόκληρο. Μάλιστα, είναι με τόση ακρίβεια στηριγμένοι στα διαστήματα της Ευρωπαϊκής διατονικής κλίμακας, ώστε αν παραστεί ανάγκη να εφαρμοστούν στην δική μας διατονική κλίμακα, θα πρέπει να μεταβάλλουμε τα διαστήματά της.

____________________________

σελ. 222

Αυτή πάλι, η αρμονική συνωδία, απαιτεί ακροατές συνηθισμένους στο να την απολαμβάνουν με ευχαρίστηση. Οπότε, για εμάς που δεν παίρνουμε την παραμικρή ευχαρίστηση από αυτού του είδους την αρμονική συνωδία, δεν χρειάζεται να γίνει και παραπάνω λόγος περί αυτής• επειδή ούτε τους ακροατές μας ευχαριστούμε, και όποιος τέλος πάντων από περιέργεια θέλει να κάνει μια διεξοδική έρευνα γι αυτήν, μπορεί να ανατρέξει σε κάποιο από τα βιβλία που διαπραγματεύονται αυτό το γνωστικό αντικείμενο και να ικανοποιήσει την περιέργειά του. Πάντως, για να σου δείξουμε [ω, αναγνώστα] απλώς και μόνον το πώς γράφεται η Αρμονία, εδώ για χάρη σου παρατίθεται ένα παράδειγμα, παρμένο από αυτά του Αλεξάνδρου Χορόν [Alexandre Étienne Choron], «μεταφρασμένο» από τον Χρύσανθο.

faux-bourdon

________________________________
υποσημείωση 1:
Η αντιστοιχία των ονομάτων των ευρωπαϊκών και των βυζαντινών φθόγγων βασίζεται στην αντιστοιχία που ο ίδιος ο Χρύσανθος κάνει στον εξής πίνακα (σελ 33):

-Μπαμπά, ο θόρυβος είναι μουσική;

2009-12-27T11:25:00.019+02:00

Δεν είμαι μπαμπάς για να σας λύσω την απορία. Γι αυτό περιορίζομαι να μεταφράζω από το ΜΕΓΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΝ Χρυσάνθου επισκόπου Διρραχίου (1832, Τεργέστη, τυπογραφείο Michele Weis), το πρώτο έντυπο μουσικό θεωρητικό της νεοελληνικής, που αφορά στην εκκλησιαστική μας κυρίως μουσική.

Ο Χρύσανθος ο Μαδυτινός ήταν ο εμνευστής της νέας μουσικής εκκλησιαστικής σημειογραφίας, ο θεωρητικός της, που μαζί με τον Χουρμούζιο Χαρτοφύλακα και τον Γρηγόριο Πρωτοψάλτη μετέγραψαν πλήθος μελών από παλαιότερες σημειογραφίες, και καθιέρωσαν ένα νέο σύστημα μουσικής εκπαίδευσης, με την αρωγή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

σελ. 1

Πώς ορίζεται και διαιρείται η Μουσική

1. Μουσική είναι η επιστήμη που ασχολείται με το μέλος και με όσα συμβαίνουν σχετικά με αυτό (α).

(α) Ο Αριστείδης [Κοϊντιλιανός] έτσι ορίζει τη Μουσική. Ο Πλάτων την ορίζει έτσι: Μουσική είναι το αποτέλεσμα της μίμησης των συμπεριφορών καλύτερων ή χειρότερων ανθρώπων. Ο Νικηφόρος ο Βλεμμύδης έτσι: Μουσική είναι η γνώση ποσοτήτων που προσδιορίζονται από σχέσεις. Και ο Ερμής [ο Τρισμέγιστος] έτσι: Μουσική είναι η τάξη όλων των πραγμάτων.

Οι αρχαίοι φιλονικούσαν σε μεγάλο βαθμό για τη φύση, το υποκείμενο, την πλατύτητα και τα μέρη τής Μουσικής. Διότι στο όνομά της έδιναν μιαν έννοια πολύ πιο πλατειά από αυτή που της δίνουμε εμείς. Επειδή με τον όρο «Μουσική», εννοούσαν όχι μόνο το τραγούδι, την ποίηση ή τον χορό, αλλά και τις σπουδές όλων των επιστημών. Γι αυτό και οι Αθηναίοι, σύμφωνα με τον Ησύχιο, έδιναν σε όλες τις τέχνες το όνομα της Μουσικής. Και γι αυτό ονομάζονταν απλώς «φιλόμουσοι» ακόμα και οι φιλόλογοι. Και ο περίγυρος του Πυθαγόρα και του Πλάτωνα έλεγε ότι τα πάντα στον κόσμο είναι Μουσική. Οι φιλόσοφοι μάλιστα, συνηθίζουν τις παρακάτω εκφράσεις: θεία Μουσική, κοσμική Μουσική, ουράνια Μουσική, ανθρώπινη Μουσική, ενεργητική Μουσική, σκεπτική, εκφαντορική (=εκδηλωτική, και κατά μίαν έννοια αποκαλυπτική), οργανική, ωδική, κλπ.

--------------------------------------------------------------------------------------

σελ. 2

2. Μέλος είναι μια σειρά φθόγγων, που ο ένας διαδέχεται τον άλλο, και που είναι αρεστοί στην ακοή. (α)

3. Φθόγγος είναι «φωνής πτώσις εμμελής» πάνω σε μία συγκεκριμένη τάση [=παραγωγή ήχου μιας συγκεκριμένης συχνότητας, η οποία κατά τη θεωρία της χορδής, με δεδομένο το μήκος και το πάχος της, καθώς και το υλικό της, καθορίζεται από την τάση της, σ.μ.]. Δηλαδή ο φθόγγος είναι το βγάλσιμο μιας φωνή είτε από ανθρώπινο στόμα, είτε από αυλό, είτε από χορδή που βρίσκεται σε ένα συγκεκριμένο τέντωμα. Διότι η φωνή που βγαίνει από μία χορδή καθώς αυτή τεντώνεται δεν λέγεται φθόγγος, επειδή παράγεται από πολλές [διαδοχικές]τάσεις. Η "πτώση τής φωνής" [=παραγωγή ήχου συγκεκριμένης συχνότητας] πρέπει να συντελεί στην παραγωγή μέλους. Διότι μία και μόνη πτώση φωνής από μία χορδή, όταν δεν αφορά στην παραγωγή μέλους, δεν λέγεται φθόγγος αλλά ψόφος που βγαίνει ματαίως. Οι φθόγγοι είναι λοιπόν το υποκείμενο, η ύλη της Μουσικής.

Αυτοί είτε εκπίπτουν από ανθρώπινο στόμα, είτε από όργανα πνευστά, έγχορδα, ή κρουστά, είναι δυνατόν να διακρίνονται με ακρίβεια και να αναγνωρίζονται από τους καλούς μουσικούς πάντα ως αυτοί που είναι και χωρίς λάθη. Και αυτός είναι ο λόγος που ο Αριστείδης αποκάλεσε επιστήμη τη Μουσική. (β).

4. Και το μέλος χωρίζεται σε τέλειο και σε ατελές, που ονομάζεται και μελωδία. Και μελωδία ονομάζεται μια χωρίς ρυθμό πλοκή φθόγγων που είναι ανόμοιοι ως προς την οξύτητα ή τη βαρύτητα. Ενώ τέλειο μέλος είναι εκείνο που συνίσταται από μελωδία, ρυθμό και λέξεις (γ). Μάλιστα, το ιερό μέλος ονομάζεται Ψαλμωδία (δ).

(α) Κατά τον Βακχείο [τον Γέροντα], μέλος είναι η χαλάρωση και η ένταση που παράγεται από εμμελείς φθόγγους. (εμμελείς= που ανήκουν σε ένα μέλος, σ.μ.).

(β) Έτσι ορίζει τον φθόγγο ο Ευκλείδης. Ο Βακχείος τον ορίζει έτσι: φθόγγος είναι η πτώση φωνής πάνω σε μία τάση μέλους. Και ο Ψελλός [Μιχαήλ] έτσι: φθόγγος είναι μια φωνή που ανήκει σε μία σωστά κουρδισμένη κλίμακα, νοούμενη χωρίς την έννοια της διάρκειας.

(γ) Αριστείδου, βιβλίο α’, σελ. 28.

(δ) Στον όρο Ψαλμωδία υπάγονται όλα τα εκκλησιαστικά μέλη, δηλαδή το Άσμα, η Ωδή, το Κοντάκιο, το Τροπάριο, το Απολυτίκιο, η Υπακοή, ο Οίκος, το στιχηρό, οι Αίνοι, οι Μακαρισμοί, το Κοινωνικό, το Χερουβικό κλπ.

---------------------------------------------------------------------------

σελ. 3

5. Συστατικά στοιχεία του μέλους γνωρίζουμε δύο: την ποσότητα και την ποιότητα. Γι αυτόν τον λόγο και οι "χαρακτήρες" (τα σύμβολα, τα σημάδια της μουσικής σημειογραφίας), με τους οποίους καταγράφεται το μέλος, προσεγγίζονται και διδάσκονται, γενικώς ελέγχονται, και με τις δύο ιδιότητές τους [της ποσότητας και της ποιότητας], ούτως ώστε να καταγράφουν όλες τις ενέργειες του μέλους.

6. Μελίζειν (=μελουργία, κατασκευή μέλους) είναι το να εφευρίσκει κάποιος ένα μέλος και να το προσαρμόζει στις λέξεις ενός τροπαρίου, ή στίχου κλπ, καταγράφοντάς το με τα σύμβολα της μουσικής σημειογραφίας [τα μουσικά σημάδια].

7. Άδει ή Ψάλλει λοιπόν κάποιος χωρίς τεχνική, όταν παρόλο που αγνοεί τους κανόνες τής Μουσικής, βγάζει πολλούς φθόγγους που διαδέχονται ο ένας τον άλλον και παρόλα αυτά αρέσει στους ακροατές (α). Με τέχνη κάποιος ψάλλει, όταν γνωρίζοντας τους κανόνες τής Μουσικής, εκτελεί το μέλος που παριστάνουν τα μουσικά σημάδια, στο επίπεδο που έφτασε να το διδαχτεί. Και επιστημονικώς ψάλλει μόνον ο τέλειος μουσικός.

(α) Όταν στοχαζόμαστε για την αρέσκεια που προξενεί η Μουσική σε μία από τις αισθήσεις μας, στην ακοή δηλαδή, σπάνια θα τύχει να αρέσει περισσότερο ο ασπούδαστος στην τέχνη τής Μουσικής, από τον σπουδασμένο. Και συμβαίνει το ίδιο μέλος, σε κάποιους να είναι αρεστό, ενώ σε άλλους όχι. Και μάλιστα αυτό συμβαίνει στους αλλοδαπούς ακροατές, των οποίων η ακοή τους δεν είναι συνηθισμένη να ακούει παρόμοια μέλη. Επειδή συμβαίνει ο κάθε τόπος να έχει την δική του Μουσική, που, πώς να το κάνουμε, αρέσει μόνο στους ντόπιους. Οπότε, όσο περισσότερο ένας Μουσικός ασχολείται με την αφομοίωση και την βιωματική σχέση όλο και περισσότερων μουσικών συνηθειών, τόσο περισσότερο μπορεί να βρίσκει μέλη ποικίλα και ενδιαφέροντα. Διότι κάθε έθνους η Μουσική εμπλουτίζει τα ενδιαφέροντά του ανάλογα με την φυσική του κλίση. Φερ’ ειπείν, τα γνήσια Γαλλικά χορευτικά κομμάτια είναι πρόσχαρα και ελαφρά, και σου κάνουν όρεξη να τα χορεύεις με ζωηράδα τόση όση για να σου φέρει χαρά, όχι όμως και για να κουραστείς. Οι Βρεττανικές μελωδίες όμως σε διεγείρουν, επειδή έχουν κάτι το ορμητικό κάποιες φορές μέχρι τη χυδαιότητα, και ξεσηκώνουν, χωρίς καλά-καλά να το καταλάβει, τον χορευτή στο τρέξιμο και στο να χορεύει μέχρι να κουραστεί. Ενώ οι Πολωνικές είναι σεμνές και σοβαρές. Και πιο νόστιμο είναι κάποιος να περπατά σαν τους Πολωνούς, παρά να χορεύει σαν κι αυτούς.

--------------------------------------------------------------

σελ. 4

8. Τέλειος μουσικός ονομάζεται όποιος μπορεί αφενός να ψάλλει, προξενώντας είτε τέρψη, είτε θλίψη, χαύνωση ή ενθουσιασμό, ορμή και θάρρος, ή δέος ή οτιδήποτε από όλα όσα κινούν τη ψυχή προς κάποιο πάθος [με την έννοια της μεταβολής της ψυχικής διάθεσης]. Αφετέρου, είναι σε θέση να μελοποιεί, γνωρίζοντας ακριβώς όλα τα συμβάντα που συντελούν στην δημιουργία τού μέλους. Δηλαδή, τους φθόγγους, τα διαστήματα, τους τόνους, τους ήχους, τα συστήματα, τους ρυθμούς, την αρμονία, τη δύναμη των λέξεων κλπ.

(α) Ο Βακχείος λέει τα εξής: Μουσικός είναι αυτός που γνωρίζει καλά όσα μπορεί να προκαλέσει μια μελωδία. Γιατί οι αρχαίοι ήθελαν και επέβαλαν να είναι ο Μουσικός, και φιλόσοφος, και ποιητής, και να θεωρείται ότι ανήκει ή να προέρχεται από την αριστοκρατία. Διότι η Μουσική αυτών των αρχαίων μουσικών έπρεπε να είναι ικανή να κινεί την ψυχή του ακροατή προς τις μεταβολές που απαιτούσαν τα ήθη των εποχών αυτών. Δηλαδή έπρεπε να μπορεί «να πλάθει και να προσανατολίζει με το ρυθμό της τις ψυχές των νέων προς την ηθική ομορφιά», Πλούταρχος.

--------------------------------------------------------------------

και ολίγα περί της φύσεως του ήχου:

σελ. 123

ΒΙΒΛΙΟΝ ΤΕΤΑΡΤΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α’

Περί Ήχου

278. Ο ήχος είναι ψόφος που παράγεται από έμψυχα και από άψυχα σώματα (α). Ψόφος είναι μια μεταβολή τού αέρα όταν αυτός χτυπιέται (β). Και είναι ο ψόφος το βασικότερο και γενικότερο ακουστικό φαινόμενο. Συνίσταται από την κίνηση του αέρα που προκύπτει από το χτύπημα που δέχεται ένα σώμα που παράγει τον ψόφο. Και δεν είναι ανάγκη να κινείται όλο το σώμα το οποίο παράγει τον ψόφο – αρκεί να πάλλονται κάποια τμήματά του, ή να σείονται, ή να κινούνται. Τρεις είναι οι συντελεστές ενός ψόφου: το σώμα που χτυπιέται, ο αέρας που κινείται και το ακουστικό όργανο που πλήττεται από τον κινούμενο αέρα.

(α) Ο ορισμός αυτός είναι του Αριστοτέλη. Ο ήχος ποιητικά λέγεται και Ηχή. Ηχώ ονομάζεται αυτό που έρχεται σαν απάντηση σε μια κραυγή. Οι μουσικοί μάλιστα γενικώς δίνουν μεγάλη προσοχή στο φαινόμενο της ηχούς.

Ο Αρχιμανδρίτης Άνθιμος Γαζής ορίζει τον ήχο ως εξής: Ο ήχος είναι μία κυματοειδής κίνηση του αέρα, που παράγεται από τη τρεμουλιαστή κίνηση των μερών ενός σώματος, η οποία προξενείται από κτύπημα. Αυτοί οι κυματισμοί ή κλονισμοί του αέρα, κτυπώντας το τύμπανο των αφτιών μας, προξενούν στην ψυχή μας αυτό το αίσθημα [του ήχου] δια μέσου των νεύρων.

(β) Ο ορισμός αυτός είναι του Κλαύδιου Πτολεμαίου. Ο Αριστοτέλης ορίζει τον ψόφο ως εξής: Ψόφος είναι η κίνηση αυτών που μπορούν να κινηθούν κατά τον ίδιο τρόπο που αναπηδούν τα ευρισκόμενα σε κατάσταση ηρεμίας, μόλις κάποιος τα κρούσει.

-------------------------------------------------------------------------------------------

σελ. 124

279. Ανάλογα με το διαφορετικό τίναγμα που κάνουν τα σώματα που παράγουν κάθε ψόφο, ο αέρας κάνει διαφορετικούς κυματισμούς και παράγει αντίστοιχα διαφορετικούς και ειδικούς ήχους που έχουν διαφορετικά ονόματα: Ηχώ, Κέλαδος (=θόρυβος ορμητικού νερού), Κτύπος, Ογκηθμός (=γκάρισμα), Φλοίσβος (ήχος από απαλό θαλάσσιο κύμα), Ροίζος (= σφύριγμα ταχέως κινούμενου αντικειμένου, πχ βέλους), Δούπος (=γδούπος), Πάταγος (=ισχυρός ήχος από σύγκρουση), Κλαγγή (= άναρθρη φωνή), Ζίγγος (=βούισμα εντόμου), Κραγή (=κράξιμο πουλιών), Βοή, Οιμωγή (=θρηνητική κραυγή), Φωνή, Στεναγμός, Λαλιά (=φλύαρο κελάηδημα), Ψιθύρισμα, Βροντή, Συριγμός (=σφύριγμα, σφύριγμα φιδιού), Θρούς, Μηκασμός (=βέλασμα), Μύκημα (=μούγκρισμα βοδιού), Βρόμος (=βούισμα), Βρυγμός (=μούγκρισμα λιονταριού, τρίξιμο δοντιών), Υλακή (=γαύγισμα), Ωρύωμα (ουρλιαχτό), Χρεμετισμός (=χλιμίντρισμα).

280. Τους τρόπους τής παραγωγής αυτών των ειδικών ήχων παρατηρώντας οι μουσικοί, και καθώς τους μιμούνται κάποιες φορές, τους καθιερώνουν ως μελωδική μανιέρα. Έτσι, ο Πέτρος ο Γλυκύς [ή Μπερεκέτης] στον ειρμό «Εν βυθώ κατέστρωσε ποτέ» εκεί που λέει τη λέξη «αμαρτία», μιμείται με πολύ έξυπνο τρόπο τον ογκηθμό. Και ο Δανιήλ [Πρωτοψάλτης, Κωνσταντινούπολη 18ος αι., μαθητής τού Π.Χαλάτζογλου] στο «Μνήσθητι Δέσποινα», στη λέξη «στεναγμόν», προβάλλει κατ’ επανάληψη με τη μελοποίησή του τη συλλαβή «αχ». Και ο Πέτρος ο Λακεδαιμόνιος [ή Πελοποννήσιος, ή Λαμπαδάριος] στο «Νέους ευσεβείς», στη λέξη «διασυριγμόν», μιμείται τον συριγμό. Και διάφοροι άλλοι κάνουν αντιστοίχως άλλα.

Ιδού ο μουσικός "ογκηθμός" του Πέτρου του Γλυκέως.

Ακούστε το σημείο αυτό και μαζί και την κατάληξη της φράσης από την Χορωδία του Συλλόγου Ιεροψαλτών υπό την διεύθυνση του αείμνηστου Άρχοντος Πρωτοψάλτη της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Θρασύβουλο Στανίτσα (από τον διπλό δίσκο: Πέτρος Μπερεκέτης, σε επιμέλεια του μουσικολόγου Γρηγορίου Στάθη).

Και τώρα αναλογιστείτε αυτά που διαβάσατε καθώς θα βλέπετε στο παρακάτω βίντεο τον John Cage να παρουσιάζει το έργο του Water Walk στην δημοφιλή εκπομπή "I 've got a secret" του καναλιού CBS της αμερικανικής τηλεόρασης, (Γενάρης 1960). Και παραδόξως, το συντηριτικό (;), σαχλό (;) κοινό της ζωντανής εκπομπής δεν έκραξε. Το αντιμετώπισε ως ένα έξυπνο αστείο. Ο Cage όμως, καθόλου υπογείως, καθιέρωνε στο ευρύ κοινό την "Μουσική των Θορύβων".

Δεν πρέπει να την παίζετε (την glass armonica)

2009-11-11T09:12:00.007+02:00

Το γεγονός ότι την τεράστια αρχική αποδοχή της την διαδέχτηκε η περιφρόνηση, ίσως δεν οφείλεται στο ότι ήταν μόδα που πέρασε.

Ιδού τι έλεγε γι’ αυτήν ο μουσικολόγος Friedrich Rochlitz (1769-1842) στο γερμανόγλωσσο μουσικό περιοδικό Musikalische Allgemeine Zeitung που μεσουράνησε μεταξύ 1788 και 1848, όσο περίπου και «αυτή»:

«Η [glass] armonica διεγείρει υπερβολικά τα νεύρα, καταβυθίζει τον εκτελεστή τού οργάνου σε αθυμία και κατόπιν σε σκοτεινή και μελαγχολική διάθεση, η οποία είναι η ασφαλέστερη μέθοδος για μίαν αργή αυτοκαταστροφή. Αν πάσχετε από κάποια νευρική διαταραχή, δεν πρέπει να την παίζετε. Αν δεν έχετε ακόμη ασθενήσει, δεν πρέπει να την παίζετε. Αν νιώθετε μελαγχολία, δεν πρέπει να την παίζετε.» <απόδοση από το σχετικό λήμμα τής αγγλικής βικιπέδια>

Εφευρέτης της ο Βενιαμίν Φραγκλίνος (1706-1790), νονός της επίσης. Την βάπτισε armonica, η μουσική πιάτσα της όμως (κάποτε ανέρχονταν σε εκατοντάδες!), οι ερασιτέχνες εκτελεστές (μεταξύ αυτών και η Μαρία Αντουανέτα!) και οι συνθέτες που έγραψαν έργα γι αυτήν (μεταξύ αυτών και ο Μότσαρτ!) προέταξαν την λέξη glass για να αναφέρονται στην καταγωγή της, που δεν είναι άλλη από την ατραξιόν που πολλοί έχουμε δει ακόμα και σε οικογενειακές συγκεντρώσεις: ένας θαυματοποιός τής παρέας γεμίζει μερικά γυάλινα ποτήρια κολωνάτα με νερό, τα «κουρδίζει» διαφοροποιώντας τις στάθμες, και βρέχοντας το δάχτυλό του το κινεί περιστροφικά ακολουθώντας τη διαδρομή τού χείλους κάθε ποτηριού και αν έχει «κουρδίσει» καλά κι αν ξέρει τι κάνει ακούμε μιαν αιθέρια μελωδία - αλλά τι κουράζομαι να γράφω, έχουμε το βίντεο ….

Ο Φραγκλίνος βρήκε μια λύση πιο επαγγελματική: γυάλινοι κύλινδροι, σαν βραχιόλες, διαφορετικής περιμέτρου, περασμένοι σε μία ράβδο, ιεραρχημένοι κατά μέγεθος έτσι που στο σύνολό της η διάταξη να έχει κωνοειδές σχήμα, περιστρέφονται με έναν ποδοκίνητο μηχανισμό (θυμίζει ολίγον ραπτομηχανή) και ο εκτελεστής, αν δεν έχουν βεβαίως ακόμα διαταραχτεί πλήρως τα νεύρα του και δεν του έχουν φορέσει ζουρλομανδύα, με ελεύθερα (προσωρινά πάντα) τα υγραμένα δάχτυλά του χαϊδεύει την επιφάνεια των κυλίνδρων και ….. μα τι κάνω – έχουμε βίντεο:

Διάλεξα αυτά τα δύο πολύ σύντομα βίντεο για ευνόητους λόγους. Στο you tube υπάρχουν πολλά μακροσκελέστερα, αλλά δεν τα συνιστώ. Κι αν είχε δίκιο ο Rochlitz;

Χρήσιμα τηλέφωνα:
Αιγινήτειο Νοσοκομείο-Ψυχιατρική κλινική: 210 7291338, 210 7289408

----------------------
ΥΓ

Για τους τολμηρότερους ιδού μία on line glass armonica
Για όσους θέλουν να ρισκάρουν την ψυχική τους ισορροπία και την σταθερότητα του οικονομικού τους προϋπολογισμού, ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν

theremin, η ανατολή τού παρελθόντος μέλλοντος ....

2009-11-10T00:41:00.008+02:00

..... ενσαρκωμένη στο όργανο που παίζει η Κυρία τού βίντεο. Όχι δεν είναι από το ρηάλιτι για την ανάδειξη του νέου Γιούρι Γκέλερ. Άλλωστε αυτό που κάνει η κυρία Κλάρα Ρόκμορ θέλει περισσότερη αυτοσυγκέντωση απ' όση χρειάζεται κάποιος για να λυγίσει κουτάλια ....

Το όργανο theremin, γνωστό και ως aetherphone, etherophone, termenvox, ή και thereminvox, είναι ένα πρώιμο ηλεκτρονικό όργανο των αρχών του 20ου αιώνα, που επίσημα κατοχυρώθηκε από τον εφευρέτη του, Λεβ Σεργκέγιεβιτς Τέρμεν (Лев Сергеевич Термен το 1896-1993) το σωτήριον έτος 1928- εξελληνίζω το ονοματεπώνυμον κατά το παλαιόν: Λέων Σεργίου Θερμίνος. Ο ήχος του, κάτι μεταξύ φωνής σοπράνο και βιολιού, έγινε το σήμα κατατεθέν τού φουτουριστικού εξωτισμού. Ακούστηκε σε πολλές κινηματογραφικές ταινίες, ήταν η ατραξιόν πολλών συναυλιών, γράφτηκαν γι αυτό κοντσέρτα και ... ξεχάστηκε. Το ξαναθυμήθηκε η μεταμοντέρνα εποχή μας και η ειδικευμένη εταιρεία στα vintage ηλεκτρονικά και ηλεκτρακουστικά όργανα MOOG (που δεν το ξέχασε ποτέ...), και που μάλιστα το εμπορεύεται σε ιδιαίτερα προσιτή τιμή.

Παραδίδονται και διαδικτυακά μαθήματα:

ευχαριστώ τον Πάνο Λυκούδη που κέντρισε τη μνήμη μου....

Διερευνητές-Υπολογιστές Συχνοτήτων .....

2009-11-07T10:07:00.008+02:00

Frequency to Musical Note Converter

Το οφείλουμε στο UNSW, Πανεπιστήμιο του Σίδνεϋ, και ειδικότερα στον Andrew Botros.

Το εργαλείο αυτό βοηθά στο να "μεταφραστεί" μια δεδομένη συχνότητα σε νότα. Πχ βάζοντας στο κουτάκι τον αριθμό 325, ο διερευνητής μας πληροφορεί ότι πρόκειται για το Ε4 (μι της πρώτης γραμμής στο κλειδί του σολ) χαμηλότερο κατά 24 cents (24/100 του ημιτονίου - η οκτάβα διαιρείται σε 1200 cents, 100 για κάθε ένα από τα συγκερασμένα 12 ημιτόνια που την απαρτίζουν). Ο υπολογισμός γίνεται με δεδομένο ότι το A4 (λα του 2ου διαστήματος στο κλειδί του σολ) αντιστοιχεί στη συχνότητα 440Hz.

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο και για τον υπολογισμό ενός διαστήματος εκπεφρασμένου σε μαθηματικό λόγο. πχ το διάστημα του ελάσσονος τόνου, όπως ορίζεται στο ΜΕΓΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΝ του Χρυσάνθου: 12/11

Μετατρέπουμε με μία απλή διαίρεση τον κλασματικό 12/11 σε δεκαδικό: = 1,090909091
Πολλαπλασιάζουμε το 440 που αντιστοιχεί στο A4 με τον δεκαδικό που αντιστοιχεί στο 12/11.
Παίρνουμε αποτέλεσμα 480.
Εισάγουμε το 480 στον Frequency to Musical Note Converter και μας πληροφορεί ότι αντιστοιχεί σε ένα "Β4 minus 49 cents" δηλαδή σε ένα Σι αμέσως υψηλότερο από το A4 (Λα4) 440Hz χαμηλότερο κατά 49 cents.

Δεδομένου ότι το Σι4 απέχει από το Λα4 κατά 2 ημιτόνια, δηλαδή 200 cents στο συγκερασμένο σύστημα, το διάστημα 12/11 αντιστοιχεί σε
200 - 49 = 151 cents.

Όμως, ένα πολύ καλύτερο εργαλείο για τον υπολογισμό διατημάτων/λόγων και για πολλούς άλλους σχετικούς υπολογισμούς είναι το Interval Conversion. Του βγάζω το καπέλο!!!

Πριν ξεκινήσουμε να δούμε τα πόσα χρήσιμα κάνει για μας, γλιτώνοντας μας πολύ χρόνο, ας πάμε να δούμε ολίγα περί συγκερασμού, όπως παρουσιάζονται στο Interval Conversion. Φυσικά, όσοι γνωρίζουν το θέμα, μπορούν να παρακάμψουν.

Στον πίνακα αυτόν μπορούμε να δούμε τα 12 συγκερασμένα διαστήματα που σχηματίζονται μέσα στην έκταση μιας οκτάβας, σε αντιστοιχία με τους δεκαδικούς που εκφράζουν το συχνοτικό τους μέγεθος, καθώς και το μέγεθός τους μετρημένο σε cents. Όλα αυτά τα διαστήματα σχηματίζονται με βάση το μικρότερο από αυτά, το συγκερασμένο ημιτόνιο που αντιστοιχεί σε 100 cents. Μην σας φοβίζουν οι όροι, συγκερασμός, συγκερασμένο κλπ, διότι θα τους εξηγήσουμε πιο κάτω. Για την ώρα παρατηρείστε την "παρέλαση" των 12 διαστημάτων.

Δείτε και έναν παραστατικότατο πίνακα με τις νότες πάνω στο πιάνο και τις αντίστοιχες συχνότητές τους στο συγκερασμένο σύστημα:

Η κρίσιμη ερώτηση: Τι εννοεί ο ποιητής;

Απόδοση: Σε μερικούς αρέσει να μας λένε ότι το να αποκαλούμε μια συγκερασμένη 5η "τέλεια" είναι μια λανθασμένη χρήση τού όρου και ότι τέλεια διαστήματα είναι μόνον αυτά που αποδίδονται με γνήσια κλάσματα (ακεραίων).

Τι συμβαίνει. Τα μουσικά διαστήματα, όπως μας έρχονται από την πυθαγορική παράδοση, αποδίδονται με μαθηματικούς λόγους, ως κλάσματα ακεραίων. Στον πίνακα που ακολουθεί μπορείτε να δείτε τις κλασματικές αποδόσεις των διαστημάτων (στη στήλη Just intonation interval). Τα διαστήματα που εκράζονται με λόγους έχουμε συνηθίσει να τα λέμε φυσικά.

Η οκτάβα πχ αποδίδεται από το κλάσμα 2/1. Αυτό σημαίνει ότι το Ντο5 θα έχει διπλάσια συχνότητα από το Ντο4 που βρίσκεται μια οκτάβα κάτω του. Ο ήχος είναι κύμα, το γνωρίζετε, και κάθε ήχος έχει μία θεμελιώδη συχνότητα που καθορίζεται από την συχνότητα του κυματισμού του, πχ ο ήχος του Λα του 2ου διαστήματος μέσα στο πεντάγραμμο "κυματίζει" 440 φορές μέσα σε ένα δευτερόλεπτο. Το Ντο6 κατά συνέπεια θα έχει 4πλάσια συχνότητα από το Ντο4. Το φυσικό ημιτόνιο εκφράζεται από το κλάσμα 16/15. Μια μείζων "φυσική" κλίμακα απαρτίζεται από τόνο μείζονα 9/8, τόνο ελάσσονα 10/9, φυσικό ημιτόνιο 16/15, τόνο μείζονα 9/8, τόνο μείζονα 9/8, τόνο ελάσονα 10/9 και φυσικό ημιτόνιο 16/15. Όλα αυτά τα 7 κλάσματα, αν πολλαπλασιαστούν μεταξύ τους μας κάνουν 2/1, μια οκτάβα δηλαδή, επειδή η "φαινομενική άθροιση" των διαστημάτων γίνεται με πολλαπλασιασμό των λόγων τους .... σκεφτείτε το, έτσι είναι (θυμηθείτε τις οκτάβες του Ντο, πιο πάνω).

Για δοκιμάστε να πολλαπλασιάσετε μεταξύ τους 12 φυσικά ημιτόνια. 16/15 στην δωδεκάτη δηλαδή. Ή 6 μείζονες τόνους. Ή 6 ελάσσονες. Κανένα από αυτά τα γινόμενα δεν ισούνται με 2/1=2 Αυτό σημαίνει ότι καμία από αυτές τις δομικές υπομονάδες της "φυσικής" κλίμακας δεν μπορεί να γίνει ο αποκλειστικός δομικός λίθος της. Αλλά και από την άλλη πλευρά να το δούμε, είναι αδύνατον η "12ης τάξεως ρίζα του 2" να εκφραστεί με λόγο ακεραίων, εφόσον είναι άρρητος αριθμός. (Γιατί "12ης τάξεως ρίζα του 2"; Μα αυτός είναι ο μόνος αριθμός που αν πολλαπλασιαστεί 12 φορές με τον εαυτό του μας δίνει αποτέλεσμα 2 = 2/1 που εκπροσωπεί την οκτάβα). Ε, και λοιπόν πού είναι το πρόβλημα; Δεν μπορούμε να αρκεστούμε σε "φυσικές" μορφές κλιμάκων, αρμόζοντας 7 λόγους ακεραίων που θα μας δίνουν αποτέλεσμα 2; Ναι, αν τραγουδάμε, ή αν παίζουμε άταστα όργανα, ή και πνευστά ακόμα. "Κουρδίζουμε" με το εκπαιδευμένο αυτί μας. Όμως τι γίνεται με ένα πληκτροφόρο; Ή με ένα όργανο με τάστα;

Αν φτιάξουμε την μείζονα κλίμακα από το πλήκτρο Ντο, τότε η συχνότητα της ΙΙ βαθμίδας της, του Ρε, θα πρέπει να έχει τιμή 9/8 της συχνότητας Ντο, και το Μι (η ΙΙΙ βαθμίδα) 9/8 x 10/9. Αν φτιάξουμε ίδιας δομής κλίμακα από τη νότα Ρε, τότε το Μι θα πρέπει να έχει συχνότητα 9/8 της συχνότητας του Ρε. Δηλαδή θα πρέπει -μέχρι στιγμής- να έχουμε 2 Μι. Ένα ως σωστή "φυσική" ΙΙΙ βαθμίδα του Ντο, και ένα ως ΙΙ βαθμίδα (πάντα φυσική) του Ρε. Χάος. Δεν αρκούν 12 μόνον πλήκτρα για μία οκτάβα. Θεωρητικά μάλιστα, χρειαζόμαστε άπειρα πλήκτρα, αφού πάντα θα αναφύεται μία καινούργια αφετηρία για να σχηματιστεί πάνω της μία κλίμακα ... σκεφτείτε το. Εδώ, λοιπόν χρειάστηκε ο συγκερασμός. Όλα τα "φυσικά" διαστήματα πλην της 8ας καταργούνται και παραδίδουμε την "οικονομία" των πληκτροφόρων στους άρρητους αριθμούς. Θεωρούμε το ημιτόνιο, ως διάστημα που εκφράζεται από τον άρρητο "12ης τάξεως ρίζα του 2" και όλα τα άλλα διαστήματα ως δυνάμεις αυτού του αριθμού. Αυτός είναι ο συγκερασμός. Και γιατί παρακαλώ να μην θεωρείται "φυσικός". Στη Φύση, τα πάντα λαμβάνουν χώρα ή ερμηνεύονται με λόγους ακεραίων; Και για όσους διαμαρτύρονται, δείτε την σύγκριση τιμών μεταξύ "φυσικών" και "συγκερασμένων" συχνοτήτων. Ανεπαίσθητη διαφορά. Όχι; Συμφωνώ. Κι εγώ ακούω τη διαφορά "φυσικών" και "συγκερασμένων" διαστημάτων. Αλλά, όχι δυσάρεστα, τουλάχιστον όχι προκειμένου για Μπαχ.

Ας θαυμάσουμε τώρα το Interval Conversion:

1. Πρώτος ένας μετατροπέας των cents που εκφράζουν το μέγεθος ενός διαστήματος, σε δεκαδικό που εκφράζει τη συχνοτική διαφορά της κορυφής από τη βάση του. Καθώς και το ανάποδο.

2. Δεύτερος, τι θαύμα; Ένας μετατροπέας που μετατρέπει τη διαφορά δύο συχνοτήτων σε cents. Μπορούμε στη θέση των συχνοτήτων να βάλουμε ακεραίους, που είναι αριθμητής και παρονομαστής ενός λόγου που εκφράζει κάποιο πυθαγόρειας λογικής διάστημα. Καλό ε;

3α. Τρίτος, ένας υπολογιστής που υπολογίζει την τιμή μιας συχνότητας με βάση την απόστασή της κατά έναν αριθμό βασικών υπομονάδων από μία δεδομένη συχνότητα.

3β. Το σαγηνευτικό όμως είναι ότι μπορεί ο αριθμός των υπομονάδων που διαιρούν την οκτάβα να είναι οποιοσδήποτε επιθυμούμε. 72 πχ, που βολεύει και όσους ασχολούνται με την Βυζαντινή Μουσική, ή στα 53 για όσους ασχολούνται και με την Οθωμανική.

4. Και τελευταίο αυτό που κάνει και το Frequency to Musical Note Converter, αλλά το Interval Conversion το κάνει πολύ καλύτερα. Δείτε και θα καταλάβετε:

Ε, τι να κάνουμε.. Οι Γερμανοί έχουν άλλον αέρα.

ΚΑΛΟΦΩΝΙΚΟΣ ΕΙΡΜΟΣ

2009-10-30T12:54:00.000+02:00

Ο Αρσένιος ο Μικρός, μελωδός πιθανώς του ύστερου 17ου αιώνα ή των αρχών του 18ου, δεν έχει αφήσει βιογραφικά ίχνη, παρά μόνον την υπογραφή του στα έργα του. Τον 17ο αιώνα η εκκλησιαστική μας μουσική γνωρίζει μιαν ακμή η οποία εκφράζεται με την καλλιέργεια μιας νέας μουσικής φόρμας που ονομάστηκε «Καλοφωνικός Ειρμός». Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή:

Ο ειρμός είναι δομική υπομονάδα μιας παλαιότερης φόρμας τής υμνολογίας μας, της φόρμας του Κανόνα. Ο Κανόνας, φόρμα που αναπτύχθηκε την εποχή του Δαμασκηνού ως απαύγασμα της νίκης των εικονολατρών, απαρτίζεται από 9 ωδές και κάθε ωδή έχει 4 στροφές εκ των οποίων η πρώτη ονομάζεται ειρμός, και επέχουσα θέση κεφαλής ακολουθείται από 3 πανομοιότυπες μετρικά και μελικά στροφές, που ονομάζονται ύμνοι. Κάθε ένας από τους 9 ειρμούς του Κανόνα, έχει δική του μετρική και δικό του μέλος. Ο Κανόνας, γενικά μελίζεται στο ειρμολογικό ή και σύντομο λεγόμενο μέλος. Φανταστείτε μια βασική χρονική μονάδα η οποία αντιστοιχεί σε διάρκεια στο χρόνο που κρατάει μια συλλαβή στον συνήθη λόγο της ομιλίας μας. Φανταστείτε την ως χρονική-μουσική ψηφίδα. Κάθε συλλαβή του Κανόνα ρυθμικά αντιστοιχεί σε μία χρονική-μουσική ψηφίδα, με εξαίρεση συλλαβές φορείς τόνου, ή καταληκτικές συλλαβές πριν από σημεία στίξεις, που κρατούν δύο χρονικές ψηφίδες. Συνολικά ο Κανόνας θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μια τραγουδισμένη ομιλία. Και έρχεται να διαδεχτεί την αρχαιότερη φόρμα του Κοντακίου, η οποία απαρτίζεται από μία κεφαλή (το κοντάκιον) και 24 πανομοιότυπους μελικά ύμνους τους λεγόμενους και οίκους. Ο Κανόνας, ως εκ τούτου είναι μια πολυπλοκότερη φόρμα από αυτήν του Κοντακίου.
Αν το Κοντάκιο παρασταθεί ως Α, Α1, Α2, Α3,…….Α24, ο Κανόνας θα παρασταθεί ως Α, Α1, Α2, Α3, Α4 – Β, Β1, Β2, Β3, Β4………..Θ, Θ1, Θ2, Θ3, Θ4.
Και ενώ το Κοντάκιο συνήθως επικεντρώνεται νοηματικά στην αφήγηση ενός εορταζομένου θέματος, ο Κανόνας συνήθως επικεντρώνεται σε ένα δογματικό θέμα, στις πρώτες ωδές συσχετίζοντάς το με την προτύπωσή του στην Παλαιά Διαθήκη και στις ακολουθούσες ωδές με την ενσάρκωσή του στην Καινή, ενώ την Θ΄ ωδή αφιερώνει στην Θεοτόκο.

Ο Καλοφωνικός ειρμός, σε αντίθεση με τις διδακτικές προθέσεις που εκφράζονται στον Κανόνα, επιλέγει τον αισθητικό δρόμο της ύψωσης προς το θείο. Ο μελουργός, επιλέγει έναν ειρμό από κάποιον προγενέστερο κανόνα και τον μελίζει εκτενώς, αφιερώνοντας σε κάθε συλλαβή του πολλές χρονικές-μουσικές ψηφίδες. Ανήκει ο Καλοφωνικός ειρμός, ως εκ τούτου στο «αργόν» λεγόμενο είδος της μελοποιΐας. Το ποιητικό κείμενο του Καλοφωνικού ειρμού, ήδη γνωστό, και ακουσμένο μέσω του ψαλθέντος Κανόνα της εορτής κατά τον όρθρο, αναπλάθεται αφομοιούμενο και σχεδόν αποδομημένο ως αυτόνομη μακροσκελής μουσική φόρμα, προς το τέλος της θείας λειτουργίας για να υπηρετήσει ανάγκες παράτασης της, ώστε να μοιραστεί πχ σε ένα μεγάλο εκκλησίασμα το αντίδωρο. Στον Καλοφωνικό ειρμό, αναγνωρίζουμε πολλά στοιχεία μιας καθαρής μουσικής φόρμας, όπως η ανάπτυξη μέσω μοτίβων, η επανάληψη μουσικών φράσεων, και γενικά χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν μάλλον σε φόρμες οργανικής μουσικής, έστω και αν παραμένει ένα είδος εντός των πλαισίων της φωνητικής μουσικής. Ο ποιητικός λόγος γίνεται αχθοφόρος μουσικών νοημάτων (ανταποδίδοντας την εξυπηρέτηση που είχε κάνει η μουσική στον Κανόνα).

Και ως πεδίον αισθητικής έκφρασης ανέδειξε ο Καλοφωνικός ειρμός μεγάλους συνθέτες κατά τον 17ο και 18ο αιώνα με κορυφαίο τον Πέτρο Μπερεκέτη, ο οποίος θεωρείται και πατέρας του μουσικού αυτού είδους.

Στο βίντεο αυτού του ποστ, του Κουκουζέλη ζωγραφούντος εμού δε καλο(;)φωνούντος, παρουσιάζεται ο πρώτος Καλοφωνικός Ειρμός της πρώτης έντυπης έκδοσης του Καλοφωναρίου, της συλλογής Καλοφωνικών ειρμών, χρηστικού βιβλίου της ψαλτικής, ο οποίος αυτός ο πρώτος καλοφωνικός ειρμός της συλλογής ανήκει στον Αρσένιο τον Μικρό.

ένα νέο ιστολόγιο ενός φίλου

2009-09-15T01:20:00.000+03:00

evangelos gazis
PAINTINGS + DIGITALS since 2007

ο Ευάγγελος Γαζής είναι ζωγράφος και ποιητής

Επέστρεφε .... για κουαρτέττο εγχόρδων, όμποε και κλαρινέτο

2009-09-12T22:57:00.000+03:00

Από τα μέρη που ακόμα το να γράφεις μουσική έχει νόημα.
Leonid Desyatnikov RETURN. Μου 'φερε στο νου το καβαφικό "Επέστρεφε"...

ο Leonid Desyatnikov πρόσφατα ανέλαβε καλλιτεχνικός διευθυντής των Μπολσόι. Αγαπάει την Ελλάδα και την επισκέπτεται....

ΣΕΛΗΝΗΣ

2009-09-05T20:22:00.000+03:00

17 fragmenta antiqua για τσίμπελ

2009-06-21T19:55:00.001+03:00

Εάν…. είχαμε στα χέρια μας μόνο αυτό το απόσπασμα από τα ΣΤΟΙΧΕΙΑ του Ευκλείδη, από αυτόν τον μισοφαγωμένο Πάπυρο του Οξυρρύγχου, ίσως να μην είχαμε τώρα διαδίκτυο, επειδή προϋπόθεση θα ήταν να έχουμε βρει, πει και γράψει ξανά αυτά που είχε βρει ο Ευκλείδης. Ίσως, μάλιστα, να είχαμε επανέλθει σε ένα τέτοιο σημείο πολιτισμικό, όπου στο λείψανο αυτό του ευρεθέντος παπύρου, να αποδίδαμε κάποιες θεραπευτικές ιδιότητες, παρασυρόμενοι και από αυτό το ... «παράδοξο» γεωμετρικό σχήμα στα κάτω δεξιά του… Αλλά τι λέω «γεωμετρικό». Δεν θα ξέραμε ίσως ακόμα την Γεωμετρία.

Για καλή μας τύχη τα Στοιχεία του Ευκλείδη, έχουν ακέραια σωθεί σε άλλους παπύρους.

Να και δύο παλιά ποστ σχετικά:

Από τον Οξύρρυγχο στην έλλειψη συμφωνικής μουσικής παραδόσεως

Λείψανα

Συνέθεσα 17 fragmenta antiqua για cimbel, ως ένα στοχαστικό παιχνίδι πάνω στο θέμα της ανάγνωσης του παρελθόντος μέσα από φθαρμένα τεκμήριά του που μας χαρίζει η επιείκεια του χρόνου. Η υπόθεση του έργου είναι ότι πέφτει στα χέρια μου ένας αρχαίος πάπυρος μισοφαγωμένος απ’ την υγρασία των αιώνων. Πρόκειται, μάλλον, για ένα μικρό μουσικό ανθολόγιο. Στα διατηρημένα μέρη του σώζονται αποσπάσματα από 17 μουσικά κομμάτια. Μεταφέρω τις ευανάγνωστες μουσικές φράσεις στη σύγχρονη σημειογραφία και δίνω τα κομμάτια να τα μελετήσει στο τσίμπελ (ρώσσικο σαντούρι) η φίλη μου η Αγγελίνα…. πού να βρίσκεις τώρα αρχαίες λύρες. Ωστόσο, για να χαρίσω μιαν ηχητική «ανάσταση» και στα αδικοχαμένα, τα φθαρμένα ή δυσανάγνωστα μέρη, παρακαλώ την Αγγελίνα στα συγκεκριμένα σημεία που λείπουν φράσεις, να χτυπά με ένα ξερό χτύπημα της μπαγκέτας το καπάκι του οργάνου. Σε ένα σημείο ενός κομματιού, όπου το χτύπημα στο καπάκι είναι ρυθμικό, έχουν διασωθεί μόνο τα ρυθμικά σύμβολα – το σημείο αυτό θα το αντιληφθείτε…

Οι τίτλοι, παραδόξως, διασώθηκαν όλοι, εκτός από έναν, αυτόν του 17ου κομματιού, του οποίου μάλιστα μόλις δύο φθόγγοι έχουν διασωθεί, κι ίσως δεν ανήκει στο ανθολόγιο, αλλά πρόκειται για κάποιον ύμνο.

1. Παυσίλυπον
2. Χορός
3. Προπομπή
4. Ωδή
5. Χρησμός
6. Πολύσπαστον
7. Έπος
8. Παιδικόν
9. Συρματικόν
10. Σελήνης
11. Επιτύμβιον
12. Σήμαντρα
13. Πυθικός νόμος
14. Στάσιμον
15. Χορικόν
16. Εφήβων
17. Αδιάτακτον

Με τα λίγα .... περσικά που γνωρίζω απέδωσα τους τίτλους και εις την γιουτιουμπικήν.

Τα 17 fragmenta για τσίμπελ σε δύο βίντεο,

η ηχογράφηση έγινε στο στούντιο του Αλκίνοου Ιωαννίδη. "Έφτιαξα αυτό το στούντιο για να ηχογραφώ ό,τι μου αρέσει", μας είπε καθώς μας υποδέχτηκε. Ο Αλκίνοος, ολοκλήρωσε το δώρο του με ένα κέρασμα σε ωραιότατον μαγειρείον της Σταμάτας. Αρνάκι στη γάστρα με πατατούλες, σπιτικό.

HighC σπουδή Νο 11

2009-05-26T15:47:00.000+03:00

Το κομμάτι αυτό, φτιάχτηκε με το HighC 2.7. Ως βασικό υλικό χρησιμοποίησα ένα κομμάτι μου από τα "17 fragmenta" για σόλο τσίμπελ, το οποίο έχει ερμηνεύσει η Αγγελίνα Τκάτσεβα. Με την εντολή INSERT AUDIO FILE το εισήγαγα στο περιβάλλον του HighC και επεξεργάστηκα διάφορα αποσπασμένα και κλωνοποιημένα τμήματά του, αλλάζοντας την κυματομορφή τους (waveform) και την περιβάλλουσα (envelope). Το ίδιο έκανα και με μερικά δείγματα κρουστών και clusters φωνών. Χρησιμοποίησα και μερικές κυματομορφές του προγράμματος. Όσο για το βίντεο, πήρα μια σειρά φωτογραφιών του Πετεφρή, από αυτό το ποστ, και το "δούλεψα" στο Windows Movie Maker. Το συνολικό αποτέλεσμα, ίσως παραπέμπει σε ένα χιουμοριστικό θρίλερ, αλλά κάπως έτσι μου μοιάζει (εξ αποστάσεως) κάθε "ραντεβού με την έμπνευση".

HighC σπουδή Νο 10

2009-05-17T23:45:00.000+03:00

Ο Thomas Baudel έφτασε αισίως στην version 2.7. του HighC. Η καινούργια version, μεταξύ πολλών άλλων καινοτομιών δίνει τη δυνατότητα εισαγωγής waves, διαχείρισής τους με τα εργαλεία του προγράμματος και επεξεργασίας μέσω ανασχεδιασμού του envelope. Έφτιαξα ενθουσιασμένος αυτή τη μικρή σπουδή, για να παίξω με τα νέα εργαλεία. Την αφιέρωσα στον T.Baudel.

Modern E Quartet

2009-05-05T18:49:00.000+03:00

Σάββατο 23 Μαΐου στις 12.00 το μεσημέρι συναυλία ηλεκτρακουστικής μουσικής του Modern Electric Quartet.

Οι Κώστας Αναστασόπουλος 1ο βιολί
Στέλλα Καρυτινού 2ο βιολί
Patric Evans βιόλα
Cristopher Humphreys βιολοντσέλο

θα ερμηνεύσουν έργα:
Φανής Κοσώνα
Σπύρου Μακαρούνα
Σοφίας Σέργη
Γιώργου Χατζημιχελάκη

ειδικά γραμμένα για το κουαρτέτο με ηλεκτρονικό ηχητικό φόντο (tape).

Η συναυλία θα πραγματοποιηθεί στο

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Μπουμπουλίνας και Αθ.Διάκου, Πετρούπολη.

από λεωφόρο Πετρουπόλεως/25ης Μαρτίου μετά τη Στρογγυλή Πλατεία αριστερά.

Με μετρό στάση Αγ. Αντωνίου και στη συνέχεια λεωφορείο 700 – με ταξί η διαδρομή από σταθμό μετρό στα 5€ περίπου

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑ

Φανής Κοσώνα: Sail your red ship
Το έργο “Sail your red ship [Lament for Polychronis]” για ηλεκτρικό κουαρτέτο εγχόρδων και μαγνητοταινία είναι αφιερωμένο στη μνήμη ενός εκλιπόντος φίλου, του δύτη Πολυχρόνη Χρυσαφίτη. Η συνοδευτική μαγνητοταινία περιλαμβάνει επεξεργασμένο ηχητικό υλικό από θαλάσσια περιβάλλοντα. Με τη χρήση του υλικού αυτού, εκτός από τη συμβολική αναφορά στη μνήμη του εκλιπόντος, επιχειρείται και η πλαισίωση του έργου με ηχητικά και εποπτικά ερεθίσματα που έχουν ως στόχο να υποβοηθήσουν την επιχειρούμενη μέσω του έργου αυτού διασύνδεση θεμάτων υδροστατικής ισορροπίας πλοίου με τη μουσική υφή, μέσω ενός μαθηματικού μοντέλου της θεωρίας καταστροφών.

Σπύρου Μακαρούνα: Το ταξίδι της Rachel Corrie
Η Rachel Corrie, ακτιβίστρια, μέλος διεθνούς κινήματος ειρήνης, 23 χρονών, αμερικανίδα φοιτήτρια, σκοτώθηκε στις 16 Μαΐου 2003 στην Γάζα, στην προσπάθειά της να σταματήσει ισραηλινή μπουλντόζα που επιχειρούσε να γκρεμίσει σπίτι παλαιστίνιου γιατρού κάτοικου της περιοχής. Στάθηκε θαρραλέα μπροστά στο μηχάνημα όταν ο οδηγός του αδίστακτα πέρασε από πάνω της δύο φορές. Σε e-mail που στέλνει από την Γάζα λίγο πριν από την δολοφονία της γράφει, « Βέβαια θέλω να χορεύω, να έχω φίλους, να φτιάχνω κόμικς. Αλλά επίσης θέλω αυτό να σταματήσει. Δυσπιστία και τρόμος είναι αυτό που νοιώθω. Απογοήτευση. Απογοητεύομαι γιατί αυτή είναι η χυδαία πραγματικότητα του κόσμου μας και επειδή εμείς συμμετέχουμε σε αυτήν.» Μετά από όλα αυτά τα χρόνια τίποτα δεν έχει σταματήσει παρά μόνο η ζωή της. Στο ταξίδι της αυτό τώρα έχει δίπλα της τα νεκρά παιδιά των παλαιστινίων ενώ η αθλιότητα αυτή συνεχίζεται. Το έργο αυτό είναι αφιερωμένο στην μνήμη της και γράφτηκε για το Modern Electric Quartet το 2008.

Γιώργου Χατζημιχελάκη: Folkloric Acid (Φολκλορικόν Οξύ)
Το Φολκλορικόν Οξύ γράφτηκε τον Οκτώβρη του 2008 για το Modern E Quartet. Η γραφή του, ωστόσο, επιτρέπει τόσο την ηλεκτρακουστική, όσο και την καθαρά ακουστική εκτέλεσή του. Στο έργο, δύο κόσμοι φαινομενικά ανταγωνιστικοί, ο κόσμος του παρελθόντος που εκπροσωπείται από παραδοσιακούς ρυθμούς και φράσεις, και ο σύγχρονος κόσμος που εκπροσωπείται από οξείς ήχους και φρενήρη μουσικά γεγονότα, κατατείνουν στο να διαπλαστεί μία ενότητα, ενώ ο ήχος του ηλεκτρονικού φόντου (tape) και ο ηλεκτρακουστικός ήχος του κουαρτέτου αντικατοπτρίζουν ο ένας τον άλλο. Τον τίτλο έδωσε η Γεωργία Δαμαλά και της αφιερώνεται το έργο.

Σοφίας Σέργη: Breathless Punk
Το Breathless Punk γράφτηκε για τον Κώστα Αναστασόπουλο και το Modern E Quartet το 2008. Το έργο είναι γραμμένο στο καθιερωμένο πλέον στυλ της Σοφίας Σέργη, που χαρακτηρίζεται από ακατάπαυστη ενέργεια, εξουθενωτικά βιρτουόζικα μέρη, με τρελούς ρυθμούς και ζωντανές μελωδίες. Επίσης χαρακτηριστικό στα έργα της Σοφίας Σέργη είναι η χρήση, ή το «κλέψιμο» μερικών μέτρων μουσικής από τους αγαπημένους της συνθέτες. Στο Breathless Punk, η Σοφία συμπεριλαμβάνει λίγα μέτρα από το Piano Trio του Dimitri Shostakovich…. Πάντα μέσα σ’ ένα εντελώς νέο περιβάλλον. Στην περίπτωση αυτή, ο Diimitri γίνεται ένας Punk rocker!

MODERN-E-QUARTET
Το MEQ ιδρύθηκε το 2005 και ειδικεύεται στην ερμηνεία έργων σύγχρονης μουσικής.
Στα άμεσα σχέδια τους είναι η ηχογράφηση έργων για ηλεκτρικό κουαρτέτο ειδικά γραμμένα για το ΜΕQ.

HighC σπουδή Νο 8, ΤΡΕΙΣ ΕΠΙΚΛΗΣΕΙΣ

2009-04-03T00:44:00.000+03:00

Το κομμάτι αυτό ζωγραφίστηκε στο HighC και επιζωγραφίστηκε με προηχογραφημένα δείγματα (samples) και με φράσεις από VST instruments.Το τελικό ρεμίξ έγινε στο CUBASE, αφού προηγουμένως τη ζωγραφισμένη βάση εκκίνησης που έφτιαξα με το HighC την εισήγαγα κατά ομάδες ήχων και συμβάντων προς το πρόγραμμα μίξης.

Άστρο της Ανατολής

2009-03-25T12:09:00.000+02:00

Μουσικό Σχολείο Ρόδου. Διευθύνει ο φίλος μου, κοντραμπασίστας και μουσικοδίφης Γιάννης Μαλλιόπουλος. Δική του και η δροσερή ενορχήστρωση. Με αυτό το κομμάτι του Μάνου Χατζιδάκι απέσπασαν το Α' Βραβείο στους 15ους Πανελλήνιους Μαθητικούς Αγώνες 2009.

Συνεργασία του Συνόλου Εγχόρδων του σχολείου (καθηγητές: Γιάννης Μαλλιόπουλος, Ηρακλής Θανάσης) με το Σύνολο Κρουστών (καθηγητής: Νίκος Χασάπης).

HighC σπουδή Νο 7, επί τη ονομαστική εορτή ενός Πάλσαρ

2009-03-08T02:10:00.000+02:00

αφιερωμένο στο δάσκαλό μου Θόδωρο Αντωνίου για τη γιορτή του

η ζωγραφική παρτιτούρα
Το κομμάτι "ζωγραφίστηκε" πρώτα στο HighC και κατόπιν κατά ομάδες ηχοχρωμάτων ή συμβάντων το εξήγαγα και το επεξεργάστηκα κάνοντας τη μίξη στο CUBASE.

HighC με ... ύφος, αλλά πώς;

2009-03-03T11:35:00.000+02:00

Θα ήθελα να κάνω δυο παρατηρήσεις που αφορούν στο HighC και μόνον:
1. Οι περιορισμένες κυματομορφές και οι περιβάλλουσές του κάνουν τα κομμάτια να μοιάζουν. Και τι παράξενο: το πιάνο έχει ένα ηχόχρωμα, ο Chopin με τον Liszt δεν μοιάζουν όμως καθόλου!
2. Αν δεν χρησιμοποιήσει κανείς το HighC "γραφικά", αλλά MIDI, γιατί τότε να μην δουλέψει με ένα SoftSynth που έχει και μεγαλύτερο έλεγχο;

απόσπασμα από σχόλιο του Δημήτρη Συκιά σε προηγούμενο ποστ

Δημήτρη, νομίζω ότι τα ερωτήματα που έθεσες για το HighC σε ό, τι αφορά το ηχόχρωμα τα έχεις απαντήσει ήδη κατά ένα μεγάλο μέρος, δια της ιδίας της ρητορικής διατυπώσεώς των. Απλώς, παραπληρωματικά, έχω διάθεση να επεκταθώ και γι αυτό δεν σου απαντώ μεσώ των σχολίων, αλλά εδώ με ένα εκτενές ποστ. Ίσως και γιατί θεωρώ το θέμα σημαντικό που με οδηγεί έμμεσα σε έναν παράλληλο προβληματισμό.

Όντως οι κυματομορφές που διαθέτει δεν έχουν την ποικιλία που συναντά κανείς σε ένα soft synth. Γι αυτό σε καμμία περίπτωση το HighC δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ηχοχρωματική παλέτα, όπως πχ το ABsynth, ακόμα δε περισσότερο δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλατφόρμες όπως το Kodact player που χειρίζονται ηχογραφημένα δείγματα ακουστικών οργάνων, ειδικά μάλιστα αν, όπως λες, χρησιμοποιηθεί όχι "γραφικά", αλλά ως midi. Αν κάποιος βέβαια το θελήσει, μπορεί με πολύ πειραματισμό να κατασκευάσει με το HighC πρωτότυπα ηχοχρώματα, ή και προσομοιωμένα.

Η μέθοδος είναι απλή: συνδυασμός διάφορων κυματομορφών και περιβαλλουσών , "πειραγμένων" ή μη, και κατόπιν "επιλογή όλων" και δημιουργία ενός νέου ενιαίου wav με την εντολή effects/make as wav. Ή και μεμονωμένα, να αναδιαμορφώσει-παραλλάξει κάποιος μία κυματομορφή και να τη συνδυάσει με κάποια από τις έτοιμες περιβάλλουσες, ή με κάποια περιβάλλουσα που ο ίδιος θα διαμορφώσει. Όμως, η όλη διαδικασία, θα εξυπηρετήσει περισσότερο έναν νοσταλγικό ρομαντισμό, παρά την ουσία. Διότι οι επαγγελματίες sound makers ή designers που δουλεύουν προς αυτή την κατεύθυνση, δουλεύουν με πλατφόρμες πανίσχυρες, όπως το ABsynth που αναφέραμε, και τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά.

Αλλά ας λοξοδρομήσουμε λίγο και ας ασχοληθούμε με το σημαντικό ζήτημα που θέτεις:
«Και τι παράξενο: το πιάνο έχει ένα ηχόχρωμα, ο Chopin με τον Liszt δεν μοιάζουν όμως καθόλου!»
Αυτό πιστεύω συμβαίνει, διότι η εντύπωση που αφήνει το βασικό (εκ κατασκευής) ηχόχρωμα ενός οργάνου (και οι παραλλάξεις του που γεννώνται από τρόπους παιξίματος) είναι ουσιαστικά δευτερεύουσα εντύπωση, ενώ πρωτεύουσα εντύπωση είναι ένα συνολικότερο ηχόχρωμα που αναδύεται - να το ονομάσουμε ηχόχρωμα/περίβλημα - το οποίο επηρεάζεται από τη δράση που θα δημιουργήσει ένας συνθέτης μέσω της υφής των συνθέσεών του. Το ύφος λοιπόν διαμορφώνει αυτό το ηχόχρωμα-περίβλημα, και σ’ αυτό διαφέρει ο Σοπέν από τον Λιστ. Λέγοντας λοιπόν: «οι περιορισμένες κυματομορφές και οι περιβάλλουσές του κάνουν τα κομμάτια να μοιάζουν», νομίζω, έμμεσα εννοείς και το ότι απλώς όταν συνθέτουμε με το HighC δεν έχουμε ακόμα τιθασεύσει το μέσον έτσι ώστε να παράγουμε διαφορετικό ύφος. Και επειδή το HighC δεν είναι ένα μέσον-αυτοσκοπός (μπορεί βέβαια κάποιος να το δει και έτσι), αλλά είναι και ένα εργαλείο για την κατασκευή ενός προπλάσματος το οποίο θα μπορούσε να μεταγραφεί κατόπιν για ορχήστρα, ο προβληματισμός μας πρέπει να είναι γενικότερος. Θεωρώ λοιπόν, ότι ο εμπνευστής της πλατφόρμας Ιάννης Ξενάκης έχοντας δημιουργήσει, ως πρωτοπόρος, ένα συγκεκριμένο ύφος με το εργαλείο αυτό (επαναλαμβάνω, το εργαλείο με τη διττή του υπόσταση, ως αυτεξούσιο όργανο και ως εργαλείο κατασκευής προπλασμάτων), ουσιαστικά μας καταπίνει, όπως με τον ίδιο τρόπο κατάπιε ο Σένμπεργκ μια σωρεία ελασσόνων μιμητών, οπαδών, όπως θέλεις πες το. Η αναζήτηση μιας γλώσσας άλλης, και όχι της προφανούς που μας έχει διδάξει ο Ξενάκης και που βασίζεται στην κίνηση μεγάλων ηχητικών όγκων, με την χαρακτηριστική εμμονή της στην δημιουργία θεματικότητας βασισμένης όχι στα «παλαιά μέσα» όπως η μελωδία αλλά στα ηχητικά γεγονότα, η αναζήτηση λοιπόν μιας άλλης γλώσσας, είναι το ζητούμενο.

Μοιραία βλέπω να ενσκύπτει η αναγκαιότητα κατ’ αρχάς της αποσύνδεσης των εννοιών "μεγάλοι όγκοι", "μεγάλες ιδέες*", "μακροσκελή έργα". Πιστεύω ότι με την "Αρνητική Προσευχή" αποσύνδεσες τα δύο πρώτα από το τρίτο.

* Ίσως και αυτή είναι η αιτία που προσπάθησα με το βίντεο της Σάρισσας να απαλλάξω την ηχητική του έργου από τον όποιον φόρτο μεγαλοϊδεατισμού. Αυτό βέβαια δεν είναι αρκετό, όταν μάλιστα γίνεται με εξωμουσικά μέσα, όπως είναι η εικόνα. Θα μπορούσα, άραγε, να βάλω ως εικόνα και ένα απόσπασμα μιας ταινίας της Βασιλειάδου; Όχι, βέβαια, αν και θα είχε πλάκα. Το βιντεάκι που έφτιαξα έχει και αυτό ένα ύφος, ίσως λόγω της αμεσότητας των εικόνων πιο απτό από της μουσικής μου. Αλλά το μουσικό ύφος δεν χρειάζεται τα δεκανίκια της εικόνας -δεν ξέρω όμως αν οι "ιαχές" των φιλάθλων της Μαντζεστερ στάθηκαν ικανές να αντιστρέψουν τα βαρύγδουπα clusters της χορωδίας, ή αν οι έμμονες φράσεις του "ηλεκτρονικού κέρατος" προσέδωσαν θεματική σαφήνεια.

Από κει και πέρα, η θεματικότητα δεν πρέπει να δημιουργείται μόνον μέσα από τα ηχητικά γεγονότα, (κάτι που, πέραν μιας συνολικής αρμονικής κατεύθυνσης, επίσης επιτυγχάνεις με το ostinato σου στην Αρνητική Προσευχή - και το παράξενο είναι ότι αρκεί έστω και ένα ostinato με τις αναφορές του στο "παλαιό" ύφος για να δώσει μια φρεσκάδα).

Αυτές λοιπόν οι δύο βασικές κατευθύνσεις αν αλλάξουν με επιτυχία, τότε η περί του ύφους άποψη και το ύφος καθ' αυτό θα αλλάξει προς το ποικιλότερον και τα έργα θα αρχίσουν να διαφέρουν.

HighC σπουδή Νο 6, σάρισσα στ' όνειρο ενός αγοριού

2009-03-02T01:22:00.000+02:00

η ζωγραφική παρτιτούρα

Η σπουδή αυτή γράφτηκε επί τω εορτασμώ της αναβάθμισης του HighC από δοκιμαστικό σε προφέσιοναλ, έναντι μόλις 29,99€. Έχω δε αρχίσει να συμπαθώ τον κατασκευαστή του, ονόματι Thomas Baudel - ομοιάζει ρομαντικός, ίσως και δονκιχωτικός - πάντα πρόθυμος συζητητής στο φόρουμ του και βεβαίως χέλπ ον λάιν. Άραγε εκτός από τον Δημήτρη Συκιά και εμένα κι άλλους πεντ' έξι, ασχολείται κανείς με αυτό το πρόγραμμα;

Κι όμως ο πρώτος εμπνευστής του πατριάρχη αυτού του τύπου προγραμμάτων (της ΠΟΛΥΑΓΩΓΙΑΣ), ο Ιάννης Ξενάκης, πίστευε ότι με την εξέλιξη της τεχνολογίας, προγράμματα βασισμένα στη λογική "ζωγραφίζω τη μουσική" θα έδιναν τη δυνατότητα στον καθένα, κυρίως μάλιστα στους μη μουσικούς με τη συμβατική έννοια, να χαρούν και να εξερευνήσουν τη μουσική δημιουργία, κι ίσως-ίσως κάποτε η σύνθεση με αυτή την "ζωγραφική" μέθοδο να έσπαγε τα στεγανά τού να είναι η μουσική δημιουργία προνόμιο ειδικευμένων και σπουδασμένων. Ίσως μάλιστα, αν αυτού του τύπου τα προγράμματα έμπαιναν από νωρίς στην γενική παιδεία, από το νηπιαγωγείο κιόλας, τότε κάποτε - άμποτε, θα γινόταν η ονειρεμένη σύγκλιση του μελλοντικού ερασιτέχνη συνθέτη με τον τωρινό επαγγελματία, και θα φτάναμε, λέει, σε μία παγκόσμια κοινωνία όπου όλοι θα ήταν "και συνθέτες".

Το κομμάτι αυτό το έστησα ζωγραφίζοντάς το στο HighC. Με τα προνόμια του προφέσιοναλ γιούζερ εξήγαγα τις διάφορες ομάδες γεγονότων-κυματομορφών ως wav και με τη βοήθεια του CUBASE συνδύασα αυτό το υλικό με δείγματα (samples) φωνητικών εφέ. Με τα λίγα ... περσικά που γνωρίζω, έκανα και τη μίξη.

HighC, σπουδή Νο 5, πανηγυριώτικο

2009-02-26T00:58:00.000+02:00

η ζωγραφική παρτιτούρα

HighC, σπουδή Νο 4, νυχτερινή φανφάρα

2009-02-24T17:02:00.000+02:00

η ζωγραφική παρτιτούρα

Στη σπουδή αυτή γίνεται μια προσπάθεια αξιοποίησης κυματομορφών και περιβάλλουσων που προσομοιάζουν ήχους χάλκινων πνευστών. Οι ήχοι αυτοί κατασκευάστηκαν με βάση κυρίως κυματομορφές τύπου additive (κατασκευασμένες με προσθετική διαδικασία), όπως η trumpet και η trombone. Χρησιμοποιήθηκαν διάφορες περιβάλλουσες που αποδίδουν πειστικά συνήθεις ενέργειες των χαλκίνων, κυρίως η effect/bell, οι base/smooth, attack, up, fast up, brass, καθώς και οι complex/smooth pulse και attack pulse. Επίσης, κάποιες στικτές πινελιές από ατμοσφαιρικούς ήχους κρουστών, βασισμένων σε κυματομορφές noice (θορύβου)/noiceBand, με κατάλληλες περιβάλλουσες που τονίζουν την ατάκα και κρατούν τον απόηχο, όπως οι granular (κοκκώδης)/bell, modulated/bellFM, και βεβαίως η base/percussive.

HighC, σπουδή Νο 3

2009-02-21T00:37:00.000+02:00

η ζωγραφική παρτιτούρα
Στη σπουδή αυτή χρησιμοποιούνται οι κυματομορφές sine, triangle, διάφορες noiceBands, aBell, FMbassoon και FMclarinet, συνδυαζόμενες με τις περιβάλλουσες smooth, attack, percussive, smoothPulse, attackPulse, bellFM, woodFM και bellEffect.

Η ζητούμενη ατμόσφαιρα ήταν να σκηνογραφηθεί ηχητικά ένα νυχτερινό τοπίο αρχαίου δράματος.

η μεταβατική Νέλλη

2009-02-19T02:29:00.001+02:00

Ήμουν σήμερα στο Μέγαρο [Μουσικής Αθηνών], στο ρεσιτάλ της πολύ αγαπημένης μου [πιανίστας] Νέλλης Σεμιτέκολο. Ερμήνευσε:

Mπετόβεν , Σονάτα αρ. 12, σε λα ύφεση μείζονα, έργο 26

Σούμπερτ, Σονάτα σε λα ελάσσονα D 748, έργο 143

Μπραμς, Σκέρτσο σε μι ύφεση ελάσσονα, έργο 4,
και Φαντασίες, έργο 116.

Ήταν μια Νέλλη σε νέες ατραπούς. Στοχαστική. Τόσο στοχαστική, που η χαρακτηριστική εκρηκτικότητά της έμοιαζε να οχυρώνεται πίσω από μιαν ανάγκη να προβάλλει αυτή καθ' αυτήν τη διαδικασία ανάγνωσης των μουσικών κειμένων. Και μολονότι στον Σούμπερτ και στον Μπραμς φαινόταν ότι την οξυδερκή αναγνώστρια ανταγωνιζόταν η εξαιρετική ερμηνεύτρια, στον Μπετόβεν πρωθύστερα ένιωσα ότι, παρ' όλη τη διάχυτη επιφυλακτικότητά της καθώς ανίχνευε μιαν ανανεωτική προσέγγιση, απήλαυσα καθαρότατη ερμηνεία μιας εις βάθος ανάγνωσης.

Υποσημείωμα 1. Ύστερα από τριπλή έξοδο κατόπιν ενθουσιωδών χειροκροτημάτων, στο μπιζ που μας χάρισε, έπαιξε εξαιρετικά το πρελούδιο Νο 4 του Σοπέν. Βγήκε άλλες δύο φορές μετά από επίμονα χειροκροτήματα, και δεν ενέδωσε σε μια τρίτη φορά.

Υποσημείωμα 2. Μετά στην ταβέρνα του Ηλία. Ήταν και μια γερμανίδα φίλη της, παλιά μαθήτριά της. Λιποθύμησε η Τούλα. Κέρασε η Βιργινία.

Υποσημείωμα 3. Η αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος κατάμεστη, αν και έπαιζε ο Ολυμπιακός με τη Σεν ντ' Ετιέν και ο Ρουβάς διαγωνιζόταν μόνος του σε ποιό τραγούδι από τρία υποψήφια για την Γιουροβίζιον ήταν καλύτερος. Τα αποτελέσματα ποσώς με ενδιαφέρουν.

High C, σπουδή No 2, SINE-modulation bell-percussive-FMreedBassoon

2009-02-18T15:38:00.000+02:00

Το φλέρτ με το κιτς, όταν δεν είναι αναπόφευκτο, είναι διασκεδαστικό.

Η σπουδή Νο 2, βασίζεται και πάλι στη χρήση της κυματομορφής SINE (ημιτονοειδής), και περιορίζεται στις περιβάλλουσες (envelopes) modultion bell, percussive και FM reed bassoon.

Κατά τα άλλα, το "συμβατικό" δομικό υλικό, ως προς τη ρυθμική του οργάνωση, απαρτίζεται από 2 μέτρα 10/8ων, ρυθμικός κύκλος που στην αραβοπερσική ορολογία του μακάμ ονομάζεται "ακσάκ-σεμάυ", βάση για χορευτικές φόρμες. Και η μελωδία, απαρτίζεται από τέσσερεις φρασούλες κεντημένες πάνω στον ρυθμικό καμβά, αναδεικνύοντας δύο πεντάχορδα,

ένα χρωματικού γένους: re - mi (-1/4) - fa# - sol - la

και ένα διατονικό: do - re - mi (-1/4) - fa - sol.

Η εναλλαγή τους είναι : χρωματικό - διατονικό -χρωματικό, και η μελωδική αυτή εναλλαγή φράσεων ονομάζεται "μακάμ χουμαγιούν".

"Χουμαγιούν είναι λέξις περσική και έχει δύο σημασίας, Β α σ ι λ ι κ ό ν και Π α λ α τ ι ν ό ν. Και ο Ιωάννης Κουκουζέλης ωνόμασεν εν εκ των Χερουβικών αυτού Παλατινόν, επειδή είναι ήχος πλάγιος του Β'.", σημειώνει ο Παναγιώτης Κηλτζανίδης στο θεωρητικό έργο του "ΜΕΘΟΔΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ", έκδοση 1881.

Το πρώτο δίμετρο του "συμβατικού υλικού" εκτίθεται απλά με ήχους percussive, ενώ στην επαναληψή του, αφενός ντουμπλάρεται ψηλά από τον εαυτό του, και αφετέρου μια FM reed Bassoοn εκτενής περίσπαστη καμπύλη γραμμή πλέκεται ακολουθώντας την μελωδία.

Το effect που διαδέχεται το "συμβατικό υλικό" (μετά τα 4 μέτρα των 10/8ων) αποτελείται από συνένωση φράσεων (πιο σωστά patterns) του συμβατικού υλικού συμπυκνωμένων χρονικά και απλωμένων σε όλη την έκταση. Στο φόντο αυτό δεσποτικά επικάθονται αργές φράσεις με modulation bell, μία χρωματική και ένα διατονικό αρπέζ, ενώ συμπυκνωμένο χρονικά ακούγεται στο βάθος και το μελωδικό θέμα.

High C, σπουδή No 1, SINE-default-smooth-bell

2009-02-17T23:47:00.000+02:00

Πριν από λίγες μέρες εντυπωσιάστηκα ακούγοντας ένα ηλεκτρονικό κομμάτι του Δημήτρη Συκιά σε αυτό το ποστ. Είναι φτιαγμένο με το πρόγραμμα HighC που βασίζεται στην Πολυαγωγία του Ιάννη Ξενάκη. Ζωγραφίζεις τους ήχους, από τα θεμελιώδη ηχητικά στοιχεία που είναι οι κυματομορφές, μέχρι τη φόρμα. Η εμπειρία μου, σε αντίθεση με τον Δημήτρη, είναι πολύ φτωχή σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Ωστόσο, ενθουσιάστηκα τόσο με το HighC, που αποφάσισα να το μελετήσω και ως εκ τούτου θα πρέπει να γράψω μια μεγάλη σειρά από ... μικρές σπουδές. Σκοπεύω να τις παραθέτω, όχι για τα εύσημα, αλλά για να υπάρχουν κάπου συγκεντρωμένες και στη διάθεση κάθε ενδιαφερομένου που ίσως βρίσκεται στο ίδιο στάδιο με μένα.

Η σπουδή λοιπόν No 1, SINE-default-smooth-bell, είναι φτιαγμένη αποκλειστικά με την waveform/κυματομορφή sine, περιορίζεται στο συνδυασμό τριών envelopes, όπως περιέχονται στον κατάλογο της library του προγράμματος, την default, την smooth και την bell. Την γραφική (ίσως και "γραφική") παρτιτούρα μπορείτε να την δείτε κάνοντας κλικ στην φωτογραφία στο πάνω αριστερό μέρος του ποστ. Το μουσικό αποτέλεσμα το ακούτε τρέχοντας το παρακάτω βίντεο.